İran, Pazartesi günü İsrail'e yönelik son balistik füze saldırılarının sona erdiğini duyurdu. İslam Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC), devlet medyasına yaptığı açıklamada operasyonu "tam başarı" olarak nitelendirdi. İran ordusu, ancak İsrail'in Lübnan'a yönelik saldırılarını yeniden başlatması halinde operasyonların devam edeceği uyarısında bulundu. Bu açıklama, bölgede tırmanan gerilimin ardından diplomatik çabaların yoğunlaştığı bir dönemde geldi. Saldırılar, İsrail'in Gazze'deki operasyonlarına ve bölgesel gerginliklere misilleme olarak gerçekleştirilmişti.
Gelişmenin arka planı
İran'ın hamlesi, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında artan sınır çatışmaları ve diplomatik çözüm arayışlarının tıkandığı bir dönemde geldi. İran'ın füze saldırıları, özellikle Tel Aviv çevresinde hava saldırısı sirenlerinin çalmasına ve sivil paniğe yol açtı. İsrail'in hava savunma sistemleri, füzelerin büyük kısmını etkisiz hale getirdiğini açıklarken, bazı füzelerin kırsal alanlara düştüğü bildirildi. Her iki taraf da sivil kayıplar konusunda henüz net bir açıklama yapmadı. ABD ve Avrupa Birliği, tarafları itidal çağrısında bulunurken, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi acil toplantı kararı aldı. İran'ın bu duyurusu, ateşkes çağrılarının arttığı bir ortamda bölgesel savaş riskini bir nebze olsun azalttı. Ancak İran'ın Lübnan şartı, İsrail'in kuzey sınırında Hizbullah ile çatışmaların devam etmesi halinde durumun yeniden alevlenebileceğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, Ortadoğu'da son yılların en ciddi askeri gerilimlerinden birini yaşatırken, küresel güçlerin pozisyonlarını da netleştirdi. ABD, İsrail'in yanında yer alırken, Rusya ve Çin tarafları diyaloğa çağırdı. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, bölgesel istikrarın korunması adına gerilimin düşürülmesi için aracılık çabalarını artırdı. İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis güçleri üzerindeki etkisi, bu çatışmanın daha geniş bir jeopolitik rekabetin parçası olduğunu gösteriyor. İran'ın saldırılara son verme kararı, uluslararası kamuoyunda bir nebze rahatlama yaratırken, İsrail'in yanıtının ne olacağı merak konusu. İsrail Başbakanı, daha önce yaptığı açıklamada İran'ın saldırılarına orantılı yanıt verileceğini belirtmişti. Enerji piyasaları ise petrol fiyatlarının yükselmesine neden olan bu gerilimi yakından takip ediyor. İran'ın Hamaney'e bağlı Devrim Muhafızları, bu tür açıklamalarla ülke içinde de güç gösterisi yaparken, dış politikada da pragmatik bir çizgi izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran-İsrail gerilimi, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Ortadoğu'daki çıkarlarını doğrudan etkiliyor. Ankara, her iki ülkeyle de dengeli ilişkiler sürdürmeye çalışırken, bölgesel bir savaş senaryosu Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yollarını tehdit edebilir. Türkiye, İran'ın füze programı ve nükleer faaliyetleri konusunda uluslararası toplumla benzer endişeleri paylaşıyor, ancak Tahran'la enerji ve güvenlik alanında işbirliği yapıyor. İsrail-Türkiye ilişkileri son dönemde normalleşme sinyalleri verse de Filistin meselesi kritik bir engel. Türkiye, gerilimin düşürülmesi için diplomatik girişimlerde bulunabilir ve bölgesel istikrarın önemini vurgulayabilir. Ayrıca, Suriye ve Irak'ta artan İran nüfuzunu dengelemek için ABD ve Avrupa ile işbirliğini sürdürmesi bekleniyor.
