ABD Başkanı Donald Trump, Perşembe günü yaptığı açıklamada, Hamas'ın "tamamen silahsızlandırılması" için bir anlaşma sağlandığını duyurdu. Trump, bu anlaşmayı Gazze'de yeni bir Filistin hükümetinin kurulması yolunda kritik bir adım olarak nitelendirdi. Ancak Hamas'tan anlaşmaya ilişkin henüz resmi bir açıklama gelmedi. Beyaz Saray'dan yapılan yazılı açıklamada, anlaşmanın Gazze'de kalıcı istikrarı sağlamayı ve bölgedeki çatışmaları sona erdirmeyi hedeflediği belirtildi.
Gelişmenin Arka Planı
Trump'ın bu açıklaması, İsrail ile Hamas arasında devam eden ateşkes müzakerelerinin ortasında geldi. Geçtiğimiz aylarda taraflar, esir takası ve insani yardım koridorlarının açılması konularında ilerleme kaydetmiş ancak kalıcı bir ateşkes sağlanamamıştı. ABD yönetimi, bölgede yeniden yapılanma sürecini başlatmak ve Hamas'ın askeri kanadını etkisiz hale getirmek için diplomatik çabalarını yoğunlaştırmıştı.
Beyaz Saray'daki yetkililere göre, anlaşma metni, Hamas'ın elindeki tüm roket ve silahların uluslararası gözetim altında toplanmasını ve imha edilmesini öngörüyor. Ayrıca, Gazze'deki güvenlik yönetiminin, Filistin Yönetimi'nin kontrolüne geçmesi planlanıyor. Bu süreçte, Mısır ve Katar'ın arabuluculuk yaptığı, ABD'nin de garantör ülke olarak sürece dahil olduğu bildiriliyor.
Uzmanlar, bu anlaşmanın uygulanabilirliği konusunda temkinli. Orta Doğu uzmanı Dr. Ayşe Demir, "Hamas'ın silahsızlandırılması, daha önce de gündeme gelmiş ancak başarılamamıştı. Bu kez farklı olan, ABD'nin doğrudan müdahil olması ve uluslararası bir gözetim mekanizmasının kurulması. Ancak Hamas'ın bu anlaşmaya ne kadar uyacağı belirsiz." değerlendirmesinde bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu gelişme, Orta Doğu'da dengeleri yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyor. İsrail, uzun süredir Hamas'ın askeri kanadının imhasını talep ediyordu. Bu anlaşmanın hayata geçmesi halinde, İsrail'in Gazze'ye yönelik askeri operasyonları sona erebilir ve bölgede görece bir sakinlik sağlanabilir. Ancak Hamas'ın silah bırakması, örgütün siyasi geleceğini de doğrudan etkileyecek.
Filistin tarafında ise, bu anlaşmanın Filistin Yönetimi'nin Gazze'deki otoritesini güçlendirmesi bekleniyor. Ancak Filistinli gruplar arasındaki siyasi bölünmüşlük, sürecin önündeki en büyük engellerden biri olarak görülüyor. Bölgesel güçlerden Mısır ve Katar'ın sürece desteği, anlaşmanın uygulanmasında önemli rol oynayacak. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri'nin de bu süreci desteklemesi bekleniyor.
Uluslararası toplum, bu anlaşmayı ihtiyatlı bir iyimserlikle karşıladı. Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri, iki devletli çözüm vizyonuna bağlı kalınması gerektiğini vurgularken, Avrupa Birliği de kalıcı barış için atılan her adımı desteklediğini açıkladı. Öte yandan, anlaşmanın ayrıntılarının kamuoyuyla paylaşılmamış olması, bazı çevrelerde soru işaretlerine yol açıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Orta Doğu politikası açısından kritik bir öneme sahip. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle biliniyor ve Hamas ile doğrudan ilişkiler kuruyor. Olası bir silahsızlanma anlaşması, Türkiye'nin bölgedeki diplomatik manevra alanını etkileyebilir. Türkiye, Gazze'nin yeniden imarı konusunda söz sahibi olmayı hedefliyor. Bu anlaşma, Filistin Yönetimi'ni öne çıkarırken, Hamas'ın askeri kanadını zayıflatabilir ve Türkiye'nin dolaylı etkisini azaltabilir. Ankara'nın bu süreci dikkatle izlediği ve Filistinlilerin haklarını koruyacak bir çözümden yana olduğu biliniyor. Türkiye'nin, bölgedeki istikrarın sağlanması ve iki devletli çözümün hayata geçirilmesi için yapıcı katkılar sunması bekleniyor.
