ABD Başkanı Donald Trump, İran'ın nükleer programının kilit noktalarından biri olarak değerlendirilen Pickaxe Dağı'na yönelik bombalama emri verileceğini duyurdu. Bu açıklama, Tahran yönetiminin uranyum zenginleştirme faaliyetlerini sürdürdüğüne dair artan istihbarat raporlarının ardından geldi. Uzmanlar, söz konusu tesisin yerin yüzlerce metre altında, ağır biçimde güçlendirilmiş bir yapı olduğunu ve geleneksel mühimmatlarla etkisiz hale getirilmesinin neredeyse imkânsız olduğunu belirtiyor. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, operasyonun uluslararası hukuk çerçevesinde ve müttefiklerle koordineli şekilde yürütüleceği vurgulandı.
Pickaxe Dağı: Yeraltındaki nükleer kale
İran'ın orta kesimlerinde, Zagros Dağları'nın eteklerinde yer alan Pickaxe Dağı, nükleer programın en stratejik unsurlarından biri olarak kabul ediliyor. İstihbarat kaynaklarına göre, tesis yaklaşık 300 metre derinlikte ve metrelerce kalınlığında beton ve çelik katmanlarla korunuyor. Bu özellikleriyle, ABD'nin elindeki en güçlü 'bunker buster' bombalarının bile etkisiz kalabileceği ifade ediliyor. İran, tesisi resmi olarak 'sivil amaçlı' bir madencilik projesi olarak tanıtıyor; ancak Batılı istihbarat örgütleri bu iddiayı reddediyor ve bölgede santrifüjlerin kurulu olduğu yönünde kanıtlar bulduklarını öne sürüyor.
Trump'ın bu açıklaması, İran'ın nükleer anlaşma müzakerelerindeki tutumunu sertleştirmesinin hemen ardından geldi. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (UAEA) son raporları, İran'ın yüzde 60'a varan oranda uranyum zenginleştirdiğini ve bu oranın askeri düzeye oldukça yakın olduğunu ortaya koyuyor. Bu gelişme, İsrail ve bazı Körfez ülkelerinin yanı sıra ABD'nin de güvenlik endişelerini artırmış durumda. Beyaz Saray yetkilileri, askeri seçeneğin masada olduğunu ancak diplomasiye öncelik verdiklerini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Pickaxe Dağı'na yönelik olası bir askeri operasyon, sadece ABD-İran ilişkilerini değil, tüm Orta Doğu'daki güç dengesini etkileyecek nitelikte. İran'ın misilleme tehditleri, Hürmüz Boğazı'nın kapatılması ihtimalini yeniden gündeme getiriyor. Dünya petrol arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği bu stratejik su yolu, küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiliyor. Petrol fiyatlarının henüz sert bir tepki vermemesi, piyasaların diplomatik çözüm umudunu koruduğuna işaret ediyor. Ancak uzmanlar, olası bir çatışmanın bölgesel bir savaşa dönüşebileceği ve ciddi insani krizlere yol açabileceği konusunda uyarıyor.
Öte yandan, Rusya ve Çin'in İran'a destek açıklamaları, krizi küresel bir rekabete dönüştürüyor. Moskova, 'dış müdahaleye karşı' olduğunu açıklarken, Pekin enerji anlaşmaları bağlamında Tahran'la iş birliğini sürdüreceğini bildirdi. Bu durum, ABD'nin yaptırım politikalarının etkisini zayıflatıyor. Avrupa Birliği ise tarafları itidale çağıran ortak bir bildiri yayımlarken, İngiltere ve Fransa'nın olası bir askeri harekâta destek vermeyeceği yönünde sinyaller geliyor. Uluslararası toplum, Pickaxe Dağı konusunun bir an önce müzakere masasına taşınmasını bekliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, İran'la komşu olması nedeniyle Pickaxe Dağı krizinden doğrudan etkilenecek ülkelerin başında geliyor. Olası bir askeri operasyon, bölgede yeni bir mülteci dalgasına ve güvenlik risklerine yol açabilir. Ayrıca, Irak ve Suriye'deki istikrarsızlığın derinleşmesi, Ankara'nın terörle mücadelesini zorlaştırabilir. Ekonomik boyutta ise Türkiye, İran'dan doğal gaz ithal eden ülkelerden biri; olası bir çatışma enerji fiyatlarını yükseltebilir ve ticaret hacmini daraltabilir. Ankara'nın, itidal çağrısı yapan ve bölgesel istikrarı önceleyen bir çizgi izlemesi bekleniyor. Türkiye, hem ABD hem İran'la diyalog kanallarını açık tutarak krizin yumuşatılmasında arabulucu rolü üstlenebilir.
