İran, bugün sabah saatlerinde Basra Körfezi'ndeki çok sayıda ülkeye eş zamanlı büyük çaplı füze saldırısı başlattı. Euronews muhabirlerinin Katar'dan aktardığına göre, iki dalga halinde gerçekleştirilen saldırılarda başkent Doha semalarında şiddetli patlamalar meydana gelirken, bölgedeki hava savunma sistemleri devreye girdi. Birleşik Arap Emirlikleri, Bahreyn, Kuveyt ve diğer ülkeler de İran füzelerinin hedefi oldu. Saldırılar, ABD'nin Hürmüz Boğazı'nda bir İran gemisinin vurulmasına misilleme olarak İran'daki hedefleri hava saldırılarıyla vurmasından saatler sonra gerçekleşti.
Gelişmenin Arka Planı: Hürmüz Boğazı'nda Gerilim Tırmanıyor
Gerilimin fitili, geçtiğimiz hafta İran'a ait olduğu belirtilen bir geminin Hürmüz Boğazı'nda bir ABD savaş gemisi tarafından durdurulması ve ardından yaşanan çatışmada vurulmasıyla ateşlendi. ABD yönetimi, geminin bölgedeki ticaret yollarını tehdit ettiği gerekçesiyle müdahalede bulunduklarını açıklarken, İran bu eylemi 'uluslararası hukukun ihlali' ve 'devlet terörizmi' olarak nitelendirdi. Bunun üzerine ABD, İran'daki askeri tesislere yönelik hava saldırıları düzenledi. Pentagon yetkilileri, saldırıların 'İran'ın deniz güvenliğine yönelik tehditlerine karşı kendini savunma hakkı' kapsamında yapıldığını duyurdu. Ancak bu müdahale, bölgede zaten kırılgan olan dengeleri tamamen altüst etti.
İran Devrim Muhafızları Ordusu, ABD saldırılarına 'anında ve ezici bir yanıt' vereceklerini açıklamıştı. Bugünkü füze saldırılarıyla bu tehdit hayata geçirilmiş oldu. İran yapımı Şahab-3 ve Kader-110 füzelerinin kullanıldığı tahmin edilen saldırılarda, Katar, BAE, Bahreyn ve Kuveyt'teki askeri üsler ve kritik altyapı tesisleri hedef alındı. Katar'ın başkenti Doha'da büyük patlamalar duyulurken, ülkenin hava savunma sistemleri aktif hale getirildi. Benzer şekilde BAE'de de füze savunma bataryaları devreye girdi. Saldırılarda can kaybına ilişkin henüz resmi bir açıklama yapılmazken, bölgedeki hastanelere çok sayıda yaralının sevk edildiği bildiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Petrol Piyasalarında Şok, Ülkeler Alarmda
İran'ın bu hamlesi, bölgeyi tam ölçekli bir savaşın eşiğine getirdi. Saldırılar, sadece hedef ülkeleri değil, aynı zamanda dünya enerji piyasalarını da derinden sarstı. Basra Körfezi'ndeki bu gerilim, küresel petrol arzının yaklaşık yüzde 20'sinin geçtiği Hürmüz Boğazı'nın güvenliğini doğrudan tehdit ediyor. Brent petrolün varil fiyatı saldırı haberlerinin ardından yüzde 8'den fazla artarak 95 doların üzerine çıktı. Uzmanlar, krizin derinleşmesi halinde fiyatların 120 dolara kadar yükselebileceği uyarısında bulunuyor.
BAE ve Bahreyn, ulusal güvenlik konseylerini olağanüstü toplantıya çağırırken, Kuveyt de hava sahasını kapatma kararı aldı. Suudi Arabistan, henüz doğrudan hedef alınmamış olsa da, savunma sistemlerini en üst seviyeye çıkardı ve ABD'den acil destek talep etti. Katar, daha önce İran'la diplomatik kanalları açık tutan ülkelerden biri olarak bilinse de, bu saldırı sonrası pozisyonunu gözden geçirecek gibi görünüyor. ABD Başkanı, yaptığı kısa açıklamada 'müttefiklerinin yanında olduklarını ve İran'ın bu saldırganlığına gereken cevabı vereceklerini' belirtti. NATO da krizle ilgili acil durum toplantısı düzenleyeceğini duyurdu. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, taraflara itidal çağrısı yaparken, uluslararası toplum büyük bir endişeyle gelişmeleri izliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Basra Körfezi'ndeki bu gerilim, Türkiye'yi doğrudan askeri bir çatışmanın içine çekmese de, ülke için ciddi güvenlik ve ekonomik riskler barındırıyor. Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını Körfez ülkelerinden ve İran'dan karşılıyor. Petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki ani yükseliş, cari açığı ve enflasyonu artırarak Türkiye ekonomisini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, bölgede artan askeri faaliyetler, Türkiye'nin Katar'daki askeri varlığı ve Irak'ın kuzeyindeki operasyonları açısından da yeni tehditler oluşturabilir. Diplomatik cephede ise Türkiye, hem NATO müttefiki olarak ABD'nin, hem de komşusu olarak İran'ın pozisyonları arasında hassas bir denge kurmak zorunda kalacaktır. Ankara'nın şu ana kadar çatışmanın tırmanmaması ve diplomatik çözüm bulunması yönündeki çağrıları, krizin derinleşmesiyle daha da önem kazanıyor.
