Almanya, Avrupa Birliği'nin (AB) savunma alanında ABD'ye bağımlılığı azaltma yönündeki ortak hedeflerine rağmen, acil bir savunma açığını kapatmak için Amerikan yapımı Tomahawk seyir füzeleri satın almak üzere Washington ile bir anlaşmaya varmaya hazırlanıyor. Almanya Savunma Bakanlığı'nın üst düzey kaynaklarına göre, Berlin yönetimi, envanterindeki yaşlanan silah sistemlerinin yerini almak ve NATO'nun caydırıcılık kapasitesine katkı sağlamak amacıyla ABD'den acil teslimat için bir sipariş vermeyi planlıyor. Alman hükümeti, füze alımının, Ukrayna savaşının ardından artan güvenlik tehditleri karşısında ülkenin savunma kabiliyetini güçlendirmek için bir 'köprü çözüm' olduğunu savunuyor. Ancak bu anlaşma, Almanya'nın aynı anda ABD'ye olan bağımlılığı azaltma sözü vermesi ve Avrupa savunma özerkliği hedefiyle çelişkili bir durum oluşturuyor.
Gelişmenin arka planı: Avrupa'nın ortak projeleri çöküyor
Anlaşma, bir dizi Avrupa savunma işbirliği girişiminin başarısızlıkla sonuçlanmasının ardından geldi. Geçen ay, Fransa ve Almanya ortaklığındaki tank üreticisi KNDS'nin halka arzı, yatırımcı ilgisizliği ve iki ülke arasındaki anlaşmazlıklar nedeniyle ertelendi. KNDS, Leclerc ve Leopard 2 tanklarının üreticisi olarak biliniyordu ve halka arzının Avrupa savunma sanayisinde bir dönüm noktası olması bekleniyordu. Daha da önemlisi, Fransa, Almanya ve İspanya'nın ortaklaşa yürüttüğü Geleceğin Muharebe Hava Sistemi (FCAS) adlı altıncı nesil savaş uçağı projesi, taraflar arasındaki iş paylaşımı ve fikri mülkiyet anlaşmazlıkları nedeniyle fiilen çöktü. Projenin feshedilmesi, Avrupa'nın kendi başına en gelişmiş savaş uçağını üretme hayalini suya düşürdü. Bu başarısızlıklar, Avrupa savunma sanayisindeki yapısal sorunları ve üye ülkeler arasındaki derin fikir ayrılıklarını gözler önüne seriyor. Almanya, bu ortak projelerin çökmesinin ardından, acil ihtiyaçlarını karşılamak için ABD'ye yönelmek zorunda kaldı. Tomahawk füzeleri, Almanya'nın denizaltı karşıtı harp ve kara hedeflerine karşı uzun menzilli vuruş kapasitesini anında artıracak. Ancak bu adım, Almanya'nın Avrupa savunma entegrasyonu konusundaki taahhütlerinin sorgulanmasına neden oluyor.
Savunma analistlerine göre, Almanya'nın ABD'den füze alması, NATO içinde Avrupa ile ABD arasındaki teknolojik asimetriyi daha da derinleştirebilir. Tomahawk füzelerinin bakımı, lojistiği ve yazılım güncellemeleri ABD'ye bağımlı olmayı gerektiriyor. Berlin, bu bağımlılığın geçici olduğunu ve uzun vadede Avrupa füze programlarına yatırım yapacağını belirtse de, eleştirmenler bu durumun Avrupa savunma sanayisi için bir pazar kaybı anlamına geldiğini söylüyor. Alman hükümeti, ayrıca ABD yapımı F-35 savaş uçaklarının satın alınmasına da yeşil ışık yakmış durumda. Bu hamleler, Almanya'nın güvenlik politikasında Atlantikçi çizgiyi benimsediğini gösteriyor.
Bölgesel ve küresel boyut: NATO ittifakı mı, Avrupa stratejik özerkliği mi?
Bu gelişme, NATO'ya üye Avrupa ülkeleri arasında uzun süredir devam eden bir tartışmayı alevlendiriyor: Amerika Birleşik Devletleri'nin askeri korumasına ne kadar güvenilebilir? Bir yandan, Ukrayna savaşı, Avrupa ülkelerinin kendi savunmalarına daha fazla yatırım yapması gerektiğini ortaya koydu. Öte yandan, Avrupalı müttefikler, ABD'nin gelecekte Avrupa güvenliğine olan bağlılığının sorgulanabilir olduğu bir dönemde, kendi silah sistemlerini geliştirmekte zorlanıyor. Fransa, Avrupa'nın stratejik özerkliğini savunurken, Almanya pragmatik bir yaklaşımla ABD'den hazır çözümler almayı tercih ediyor. Tomahawk anlaşması, bu iki vizyon arasındaki uçurumu somutlaştırıyor. ABD, bu anlaşmayla Avrupa'daki savunma pazarındaki hakimiyetini pekiştirirken, Avrupa savunma sanayisi büyük bir darbe alıyor. Avrupa Komisyonu, Avrupa Savunma Fonu ve ortak silah tedariki girişimleriyle bağımlılığı azaltmaya çalışıyor ancak üye ülkelerin ulusal çıkarları ve bütçe kısıtlamaları bu çabaları baltalıyor. Bu anlaşma, NATO'nun Avrupa ayağının ABD teknolojisine ne kadar bağımlı olduğunu bir kez daha gösteriyor. Ayrıca, ABD ile Avrupa arasında ticaret ve güvenlik alanındaki gerilimlerin arttığı bir döneme denk geliyor. Washington, Avrupalı müttefiklerden savunma harcamalarını gayri safi yurtiçi hasılalarının yüzde 2'sine çıkarmalarını talep ederken, aynı zamanda kendi savunma sanayisine sipariş sağlıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Almanya'nın ABD'den Tomahawk füzesi satın alması, Türkiye için birkaç açıdan önem taşıyor. Birincisi, bu anlaşma Avrupa savunma özerkliği hedefinin zayıfladığını gösteriyor. Türkiye, yerli savunma sanayisini geliştirerek (Bayraktar, Kaan, Hisar gibi projelerle) dışa bağımlılığı azaltma stratejisini sürdürüyor. Almanya'nın aksine Türkiye, ithalat yerine yerli üretime ağırlık vererek bölgesel bir savunma oyuncusu haline geliyor. İkincisi, Almanya'nın bu hamlesi NATO içinde ABD'ye bağımlı ülkeler ile daha bağımsız hareket eden ülkeler arasındaki ayrışmayı derinleştirebilir. Türkiye, Rusya'dan S-400 alımı nedeniyle ABD yaptırımlarıyla karşı karşıya ve F-35 programından çıkarılmıştı. Bu bağlamda, Almanya'nın ABD silahlarına yönelmesi, Türkiye'nin alternatif tedarikçilere (Rusya, Çin, yerli üretim) yönelme kararını dolaylı olarak haklı çıkarabilir. Üçüncü olarak, Avrupa savunma projelerindeki başarısızlıklar, Türkiye'nin Avrupa savunma işbirliğinden dışlanmasının maliyetini azaltıyor. Türkiye, bu boşluktan yararlanarak kendi savunma teknolojilerini ihraç edebilir ve bölgesel etkisini artırabilir.
