Katar'ın eski Emiri Şeyh Hamad bin Halife es-Sani, 74 yaşında hayata veda etti. Ülkeyi 1995'ten 2013'e kadar yöneten Şeyh Hamad, Katar'ı küçük bir Körfez ülkesinden küresel çapta bir diplomatik, medya ve yatırım gücüne dönüştüren lider olarak tarihe geçti. Onun liderliğinde Katar, bölgesel ve uluslararası sahnede bağımsız bir aktör haline gelirken, özellikle Al Jazeera medya ağının kuruluşu, dünya çapında ses getiren bir adım oldu. Şeyh Hamad'ın ölümü, Katar ve Körfez bölgesinde geniş yankı uyandırdı.
Gelişmenin arka planı
Şeyh Hamad bin Halife es-Sani, 1995 yılında babası Şeyh Halife'den kansız bir darbeyle yönetimi devraldı. İktidara gelir gelmez, Katar'ı modernleştirme ve dünyaya açma vizyonunu hayata geçirdi. En önemli hamlelerinden biri, 1996 yılında Arap dünyasının önde gelen haber kanalı Al Jazeera'yı kurmak oldu. Bu kanal, Ortadoğu'da sansürsüz haberciliğin sembolü haline gelirken, Katar'ın yumuşak gücünün temel taşını oluşturdu.
Şeyh Hamad döneminde Katar, devasa doğalgaz rezervlerini etkin bir şekilde kullanarak ekonomik bir mucize gerçekleştirdi. Ülke, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatçılarından biri haline geldi. Elde edilen gelirle, Katar Varlık Fonu (Qatar Investment Authority) aracılığıyla küresel çapta yatırımlar yapıldı. Londra'daki gökdelenlerden Paris Saint-Germain futbol kulübüne kadar uzanan geniş bir yatırım portföyü oluşturuldu.
Diplomasi alanında Şeyh Hamad, Katar'ı bölgesel arabulucu konumuna yükseltti. Ülkesi, Filistinli gruplar arasındaki barış görüşmelerinden Sudan'daki Darfur krizine kadar pek çok çatışmada arabuluculuk rolü üstlendi. Ayrıca, 2011 Arap Baharı sırasında muhalif gruplara verdiği destekle bölgesel bir güç olarak öne çıktı. Ancak bu politikalar, Suudi Arabistan ve BAE gibi komşu ülkelerle gerilimlere de yol açtı.
Bölgesel veya küresel boyut
Şeyh Hamad'ın mirası, Katar'ın izlediği bağımsız dış politika ile özdeşleşmiştir. Onun döneminde Katar, ABD'nin en önemli askeri üslerinden birine ev sahipliği yaparken, aynı zamanda İran, Hamas ve Taliban gibi aktörlerle de ilişkilerini sürdürdü. Bu çok yönlü diplomasi, Katar'ı küçük bir devlet olmasına rağmen bölgesel dengelerde belirleyici bir oyuncu haline getirdi.
Şeyh Hamad'ın en büyük diplomatik başarılarından biri, 2008 yılında Katar'ın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'ne geçici üye seçilmesi oldu. Ayrıca, 2022 FIFA Dünya Kupası'nın Katar'a verilmesinde onun vizyonunun büyük payı vardı. Dünya Kupası sayesinde Katar, uluslararası turizm ve yatırım için cazibe merkezi haline geldi.
Şeyh Hamad, 2013 yılında oğlu Şeyh Temim bin Hamad es-Sani lehine tahttan çekilerek, modern Arap tarihinde nadir görülen bir gönüllü güç devri örneği sergiledi. Oğlu Temim, babasının politikalarını sürdürürken, özellikle 2017'de başlayan ve üç yıl süren Suudi Arabistan, BAE, Bahreyn ve Mısır tarafından uygulanan abluka krizini yönetmek zorunda kaldı. Şeyh Hamad'ın sağlam temeller üzerine inşa ettiği Katar ekonomisi, ablukaya rağmen ayakta kalmayı başardı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Şeyh Hamad döneminde Katar ile Türkiye arasında güçlü bir stratejik ortaklık gelişmiştir. İki ülke arasındaki yakın ilişkiler, özellikle 2017 Körfez ablukası sırasında Türkiye'nin Katar'a askeri ve ekonomik destek vermesiyle pekişmiştir. Şeyh Hamad'ın vizyonu, Katar'ın bağımsız dış politikasının temelini oluşturmuş ve bu politika Türkiye'nin bölgesel çıkarlarıyla örtüşmüştür. Katar'daki Türk askeri varlığı ve ekonomik işbirlikleri, bu ortaklığın somut göstergeleridir. Şeyh Hamad'ın vefatı, Türkiye-Katar ilişkilerinde bir dönemin kapanması anlamına gelmekle birlikte, oğlu Şeyh Temim'in babasının politikalarını sürdürmesi nedeniyle ilişkilerin aynı çizgide devam etmesi beklenmektedir.
