İran Devrim Muhafızları Ordusu (İRGC) Komutanı Tümgeneral Hüseyin Selami, ABD'nin bölgede 'kırılgan' bir konumda bulunduğunu ve İran güçlerinin her türlü tehdide karşı tam hazırlık içinde olduğunu söyledi. Selami'nin açıklaması, ABD ile İran arasındaki gerginliğin son aylarda yeniden tırmanışa geçtiği bir dönemde geldi. İran devlet televizyonuna konuşan Selami, 'Düşmanlarımız, özellikle ABD, bölgede zayıf ve kırılgan bir konumda. Bizim güçlerimiz ise her türlü senaryoya karşı hazırlıklı' ifadelerini kullandı. Selami, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını ve müttefiklerine verdiği taahhütleri sorgulayarak, Washington'ın Orta Doğu'daki etkisinin azaldığını savundu.
Açıklamanın arka planı ve bölgesel gerilim
Selami'nin açıklamaları, İran'ın son aylarda ABD'ye yönelik sert söylemlerini artırdığı bir döneme denk geliyor. ABD, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin tıkanması ve bölgesel milis gruplara verdiği destek nedeniyle Tahran'a yönelik yaptırımları sürdürüyor. İran ise ABD'nin bölgedeki askeri üslerini ve İsrail ile olan ittifakını hedef alan açıklamalar yapıyor. Selami, konuşmasında İran'ın füze kapasitesine ve insansız hava araçlarına da değinerek, ülkenin savunma sanayisinde kaydettiği ilerlemeyi vurguladı. 'Bugün İran, kendi topraklarında ürettiği silahlarla kendini savunabilecek güce sahiptir' dedi.
Devrim Muhafızları, İran'ın en güçlü askeri ve siyasi kurumlarından biri olarak biliniyor. ABD tarafından terör örgütü olarak ilan edilen İRGC, İran'ın bölgesel politikalarında kilit rol oynuyor. Selami'nin açıklamaları, İran'ın özellikle Suriye, Irak, Lübnan ve Yemen'deki etkisini koruma mesajı olarak yorumlanıyor. Son dönemde İsrail'in Suriye'deki İran bağlantılı hedeflere yönelik hava saldırıları ve Kızıldeniz'deki Husi saldırıları, bölgede tansiyonu yükseltmiş durumda.
ABD'nin bölgedeki konumu ve uluslararası yansımalar
ABD yönetimi, İran'ın bu tür açıklamalarını genellikle 'boş tehdit' olarak nitelendirse de, Pentagon son aylarda Orta Doğu'daki askeri varlığını güçlendirdi. ABD, İran'ın desteklediği grupların saldırılarına karşı bölgede ek asker konuşlandırdığını duyurmuş, ayrıca İsrail'e yönelik askeri yardımı sürdürmüştü. İran'ın nükleer programına ilişkin müzakereler ise 2023'ten bu yana fiilen durmuş durumda. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler, taraflara itidal çağrısı yaparken, İran'ın bu tür açıklamaları bölgesel istikrarı tehdit eden bir unsur olarak değerlendiriliyor.
Selami'nin konuşması, İran'ın iç politikada da önemli bir mesaj olarak görülüyor. İran'da ekonomik sıkıntılar ve yaptırımların etkisiyle halk arasında hoşnutsuzluk artmış durumda. Devrim Muhafızları, rejimin en önemli dayanaklarından biri olarak, dış tehdit vurgusuyla iç kamuoyunu konsolide etmeye çalışıyor. Ayrıca İran, ABD ile olası bir müzakereye yeşil ışık yakmıyor; Selami'nin sözleri, Tahran'ın baskı altında taviz vermeyeceğinin işareti olarak okunuyor.
Uluslararası ilişkiler uzmanları, İran'ın bu açıklamalarının ABD'nin bölgedeki müttefiklerini de tedirgin ettiğini belirtiyor. Suudi Arabistan ve BAE gibi Körfez ülkeleri, ABD'nin İran'a karşı tutumunda daha fazla askeri angajman beklerken, Washington'ın önceliklerinin değiştiğini ve Asya-Pasifik'e odaklandığını görüyor. Bu durum, bölgesel güç dengelerinde belirsizliğe yol açıyor. İran ise bu belirsizliği kendi lehine kullanarak, ABD'nin bölgeden çekilebileceği algısını yaymaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran Devrim Muhafızları'nın ABD'ye yönelik 'kırılgan' vurgusu, Türkiye'nin sınır komşusu İran ile ilişkilerinde yeni bir denge unsuru oluşturabilir. Türkiye, son yıllarda İran ile ekonomik ve siyasi ilişkilerini geliştirirken, ABD ile de stratejik ortaklığını sürdürüyor. Ancak İran'ın bölgesel askeri kapasitesini vurgulaması, Türkiye'nin doğu sınırlarında istikrar açısından dikkatle izlediği bir konu. Türkiye, İran ile ABD arasındaki gerilimin tırmanmasının bölgesel ekonomik ve güvenlik ortamını olumsuz etkileyeceğini düşünüyor. Ayrıca İran'ın füze programı ve milis güçleri, Türkiye'nin Irak ve Suriye'deki çıkarlarıyla doğrudan ilgili. Ankara, İran'ın provokatif söylemlerinin bölgesel çatışma riskini artırmasından endişe ediyor. Öte yandan Türkiye, ABD'nin İran politikasında müttefikleriyle daha fazla istişare etmesi gerektiğini savunuyor. Bu gelişme, Türkiye'nin Orta Doğu'da denge politikası izlemesini zorlaştırırken, diplomatik çözüm arayışlarını da gündeme getiriyor.
