İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile görüşmek üzere Moskova'ya gidiyor. Görüşmenin ana gündem maddesi, İran'ın Rusya'dan askeri, istihbari ve diplomatik destek arayışı. Savaş sırasında Rusya'nın İran'a askeri malzeme, istihbarat ve diplomatik destek sağladığı bildirildi. Pezeşkiyan'ın ziyareti, İran'ın Batı yaptırımları altında Rusya ile ilişkilerini derinleştirme çabası olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin Arka Planı
İran ve Rusya, son yıllarda Suriye iç savaşı, Orta Doğu'daki jeopolitik gelişmeler ve Batı yaptırımlarına karşı ortak duruş sergileme konusunda işbirliğini artırdı. İran'ın Rusya'ya insansız hava araçları (İHA) tedarik ettiği, Rusya'nın da İran'a S-300 hava savunma sistemleri ve diğer askeri ekipmanları sağladığı biliniyor. Ayrıca iki ülke, enerji, ulaştırma ve ticaret alanlarında da işbirliğini genişletmeyi amaçlıyor. Pezeşkiyan'ın göreve gelmesinin ardından ilk kez Moskova'yı ziyaret edecek olması, İran'ın dış politikasında Rusya'ya verdiği önemi gösteriyor. Görüşmede, özellikle İran'ın nükleer programı, Suriye'deki durum, Afganistan ve bölgesel güvenlik konuları ele alınacak.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran ve Rusya arasındaki yakınlaşma, ABD ve Avrupa Birliği tarafından dikkatle izleniyor. Batılı ülkeler, İran'ın Rusya'ya İHA sağlamasının Ukrayna savaşında Rusya'nın elini güçlendirdiğini ve bu durumun yaptırımlarla engellenmeye çalışıldığını belirtiyor. Öte yandan, Rusya ve İran'ın Çin ile birlikte Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) ve BRICS gibi platformlarda işbirliğini artırması, küresel güç dengelerinde yeni bir eksen oluşturma çabası olarak değerlendiriliyor. Orta Doğu'da ise İran-Rusya işbirliği, Suriye'deki rejimin ayakta kalmasında ve bölgedeki terörle mücadelede etkili oldu. Ancak bu işbirliği, İsrail ve Suudi Arabistan gibi ülkeler tarafından endişeyle karşılanıyor. Pezeşkiyan-Putin görüşmesi, İran'ın Batı ile müzakerelerde Rusya'yı bir denge unsuru olarak kullanma stratejisinin bir parçası olarak da görülebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran Cumhurbaşkanı Pezeşkiyan'ın Rusya ziyareti ve İran-Rusya yakınlaşması, Türkiye'nin bölgesel dengeler açısından dikkatle izlediği bir gelişme. Türkiye, hem İran hem de Rusya ile karmaşık ilişkilere sahip: Rusya ile enerji, savunma (S-400) ve Suriye konularında işbirliği yaparken, İran ile sınır güvenliği, ticaret ve Suriye'deki farklı öncelikler nedeniyle rekabet halinde. İran-Rusya işbirliğinin derinleşmesi, Türkiye'nin bölgedeki manevra alanını etkileyebilir. Özellikle Suriye'deki ateşkes ve siyasi çözüm sürecinde Türkiye'nin pozisyonu, bu iki ülkenin ortak tutumu karşısında zorlaşabilir. Ayrıca, İran'a uygulanan yaptırımların delinmesi ve Rusya'ya askeri destek, Türkiye'nin Batı ile ilişkilerinde denge kurmasını gerektirebilir. Türkiye, enerji ihtiyacı ve ticaret yolları açısından İran ve Rusya ile işbirliğini sürdürmek isterken, NATO müttefikleriyle uyumu da gözetmek zorunda. Bu ziyaret, Türkiye'nin bölgesel diplomasisinde yeni bir denklem oluşturabilir.
