İran'da 28 Temmuz'da göreve başlayan Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, görevinin üçüncü yılına girerken ülkenin en üst düzey yetkilisi Dini Lider Ayetullah Ali Hamaney ile bir araya geldi. Devlet medyası Pazar günü yaptığı açıklamada, iki liderin görüşmesinin cumhurbaşkanının göreve başlamasının hemen ardından gerçekleştiğini duyurdu. Görüşme, İran'ın iç siyasetinde ve dış politikasında yeni bir dönemin başlangıcı olarak yorumlanıyor. Öte yandan, devlete bağlı bir paramiliter güç olan Besic'in lideri, gelecekte Hamaney'in görüntülerinin paylaşılacağını vaat etti.
Gelişmenin Arka Planı
Mesud Pezeşkiyan, 28 Haziran'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimlerinin ikinci turunda muhafazakar rakibi Said Celili'yi yenerek İran'ın dokuzuncu cumhurbaşkanı seçilmişti. Pezeşkiyan, reformist kanadın desteklediği bir isim olarak öne çıkmıştı. Seçim, 19 Mayıs'ta helikopter kazasında hayatını kaybeden İbrahim Reisi'nin ardından yapılmıştı. Pezeşkiyan'ın göreve başlaması, İran'da ılımlı bir dış politika ve iç reform beklentilerini artırmıştı.
Devlet medyasının Pazar günü duyurduğu görüşme, Pezeşkiyan'ın göreve başlamasıyla birlikte Hamaney ile yaptığı ilk resmi görüşme olarak kayıtlara geçti. Görüşmenin detayları hakkında henüz net bir bilgi paylaşılmazken, iki liderin ülkenin gündemindeki konuları ele aldığı tahmin ediliyor. Bu görüşme, Pezeşkiyan'ın üçüncü yılına girerken iç ve dış politikada izleyeceği yol haritasını belirlemesi açısından kritik önem taşıyor.
Besic güçlerinin lideri olan General Gulamrıza Süleymani, devlet televizyonunda yaptığı açıklamada, Dini Lider Hamaney'in gelecekteki görüntülerinin kamuoyuyla paylaşılacağını söyledi. Bu açıklama, Hamaney'in sağlık durumuyla ilgili spekülasyonların arttığı bir dönemde geldi. Hamaney, 85 yaşında ve İran'da dini liderlik makamının en uzun süre görev yapan ismi olarak biliniyor. Son yıllarda sağlık sorunları yaşadığına dair çeşitli söylentiler ortaya atılmıştı ancak resmi makamlar bu iddiaları yalanlamıştı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İran'da Cumhurbaşkanı değişimi, özellikle Batı ile ilişkiler ve nükleer müzakereler açısından kritik bir döneme denk geldi. Pezeşkiyan'ın seçim kampanyasında, ABD ve Avrupa Birliği ile diyaloğu yeniden başlatacağını ve nükleer anlaşmaya geri dönmeyi hedeflediğini açıklamıştı. Ancak Hamaney'in ülkenin dış politikasında belirleyici rolü devam ediyor. Bu görüşme, Pezeşkiyan'ın Amerikan yaptırımları ve uluslararası izolasyonla mücadelede ne kadar manevra alanı bulabileceğine dair ipuçları verebilir.
İran'ın bölgedeki etkisi, Yemen'deki Husiler, Lübnan'daki Hizbullah ve Suriye'deki rejim güçleri üzerinden sürüyor. Pezeşkiyan'ın bu aktörlerle ilişkileri nasıl şekillendireceği, Ortadoğu'daki dengeleri etkileyebilir. Öte yandan, İsrail ile yaşanan gerilim ve Gazze'deki savaş, İran'ın bölgesel politikalarında öncelikli konular arasında yer alıyor. Pezeşkiyan'ın bu konularda nasıl bir tutum sergileyeceği merakla bekleniyor.
İran'da cumhurbaşkanının yetkileri sınırlı olmasına rağmen, iç politikada ekonomik reformlar ve sosyal özgürlükler konusunda bazı adımlar atabileceği değerlendiriliyor. Pezeşkiyan'ın kabinesi, reformist ve ılımlı isimlerden oluşuyor. Ancak muhafazakar çoğunluklu Meclis ile yaşanabilecek gerilimler, reform sürecinin önünde engel oluşturabilir. Göreve başlamasından bu yana geçen birkaç gün içinde Pezeşkiyan'ın bazı bürokratik atamalarla dikkat çekti ve halka açık açıklamalarda bulundu; ancak henüz kapsamlı bir politika değişikliği gözlemlenmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'daki cumhurbaşkanı değişikliği, Türkiye ile İran arasındaki ilişkilerde yeni bir sayfa açılabilir. İki ülke, Suriye, Irak ve Kafkasya'da farklı çıkarlara sahip olsa da ekonomik iş birliği ve enerji alanında önemli ortaklıkları bulunuyor. Pezeşkiyan'ın daha ılımlı bir dış politika benimsemesi, Ankara ile Tahran arasındaki diyaloğu olumlu etkileyebilir. Özellikle bölgesel istikrar, sınır güvenliği ve ticaretin geliştirilmesi konularında iş birliği fırsatları doğabilir. Ancak İran'ın nükleer programı ve bölgesel müdahaleleri, Türkiye'nin güvenlik endişelerini gündemde tutmaya devam ediyor. Bu gelişme, Türkiye'nin İran ile batı arasındaki denge politikasını yeniden gözden geçirmesine neden olabilir.
