Irak'ın kutsal kenti Necef, İran’ın dini ve siyasi lideri Ayetullah Ali Hamaney’in cenaze töreni için çarşamba günü milyonlarca yaslıyı ağırladı. Tahminlere göre iki milyondan fazla kişi, İmam Ali Camii’nden başlayan cenaze alayına katıldı. Irak merkezi hükümeti, bu olağanüstü kalabalık ve dini hassasiyet nedeniyle ülke genelinde bir günlük resmi tatil ilan etti. Hamaney’in naaşı, Necef’teki törenin ardından önce Kerbela’ya, oradan da İran’ın Meşhed kentine götürülecek ve bu hafta sonu toprağa verilecek.
Bir Haftalık Veda: Necef'ten Meşhed'e Uzanan Taziye Yolu
Ayetullah Hamaney’in cenaze programı, Ortadoğu’nun en geniş katılımlı dini merasimlerinden birine dönüştü. Necef’teki İmam Ali Türbesi’nde kılınan cenaze namazına Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani ve İranlı üst düzey yetkililer katıldı. Cenaze alayı, Şiilik açısından büyük önem taşıyan iki kutsal şehri birbirine bağlıyor: İmam Hüseyin’in türbesinin bulunduğu Kerbela ve İmam Rıza’nın türbesinin bulunduğu Meşhed. Hamaney’in naaşı, Necef’te iki gün kaldıktan sonra Perşembe günü Kerbela’ya ulaşacak, cuma günü ise İran’ın Meşhed kentine götürülecek.
Yetkililer, Necef’teki katılımın 2 milyonu aştığını belirtirken, İran devlet televizyonu rakamı 3 milyon olarak duyurdu. Irak İçişleri Bakanlığı, güvenlik önlemlerinin en üst seviyeye çıkarıldığını ve herhangi bir olay yaşanmadığını açıkladı. Taziye süresince başta Bağdat olmak üzere birçok kentte Kur’an-ı Kerim hatimleri ve dualar okundu.
İran ve Irak Arasındaki Dini-Siyasi Bağların Yansıması
Hamaney’in cenazesinin Irak topraklarında başlaması, iki ülke arasındaki derin dini ve siyasi bağları bir kez daha gözler önüne serdi. İran, 1979 Devrimi’nden bu yana Irak’taki Şii partiler ve milisler üzerinde belirleyici bir etkiye sahip. Hamaney’in yakın müttefiklerinden bazıları Irak siyasetinde önemli roller üstlenmiş durumda. Cenaze töreni, aynı zamanda İran’ın bölgedeki nüfuzunun bir göstergesi olarak değerlendiriliyor.
Uzmanlar, Hamaney’in ölümünden sonra İran’ın Irak üzerindeki etkisinde bazı değişiklikler olabileceğini, ancak dini bağların siyasi dalgalanmalardan daha kalıcı olduğunu belirtiyor. Irak hükümetinin resmi tatil ilanı, bu bağların altını çizerken, aynı zamanda iç kamuoyunda Şii kimliğine yapılan vurgunun da bir yansıması.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye’nin İran ve Irak ile olan sınır ötesi ilişkilerinde iki açıdan önem taşıyor. Birincisi, Hamaney’in ölümüyle İran’da başlayacak olası yumuşama veya sertleşme dönemi, Türkiye’nin Kuzey Irak’taki PKK varlığına karşı yürüttüğü operasyonlarda Irak merkezi hükümetiyle iş birliğini etkileyebilir. İkincisi, cenaze törenlerinin yarattığı büyük kitle hareketleri, Irak’ta güvenlik risklerini artırabilir; bu da Türkiye’nin ticaret hacmi ve enerji nakil hatları açısından endişe vericidir. Türkiye’nin, İran’daki liderlik değişimini yakından takip etmesi ve bölgesel istikrar için hem Tahran hem de Bağdat’la diyalog kanallarını sıcak tutması bekleniyor.
