Irak'ın kuzeyindeki Kürdistan Bölgesel Yönetimi'ne bağlı Erbil kenti civarındaki bir İranlı Kürt muhalif grubun kampı, füze saldırısına hedef oldu. Yerel kaynaklardan edinilen bilgiye göre, saldırı sonucu ölen ya da yaralanan olup olmadığı henüz doğrulanmadı. Bölgedeki güvenlik yetkilileri, saldırının kim tarafından gerçekleştirildiğine dair henüz resmi bir açıklama yapmazken, daha önceki benzer saldırıların İran Devrim Muhafızları Ordusu tarafından düzenlendiği biliniyor. Olay, İran'ın sınır ötesi operasyonlarını sıklaştırdığı bir dönemde meydana geldi.
Gelişmenin arka planı
Son yıllarda İran, Irak Kürdistan Bölgesi'nde faaliyet gösteren İranlı Kürt muhalif gruplara yönelik düzenli olarak topçu atışları ve füze saldırıları düzenliyor. Bu gruplar arasında İran Kürdistan Demokrat Partisi, Komal ve Doğu Kürdistan'daki diğer silahlı örgütler yer alıyor. Tahran yönetimi, bu grupları İran'ın batı sınırlarına sızma yapmak ve ülke içinde terör eylemleri düzenlemekle suçluyor. İran'ın bu saldırıları genellikle İran-Irak sınırına yakın bölgelerde yoğunlaşıyor ve Bağdat ile Erbil yönetimlerini sık sık zor durumda bırakıyor. Saldırılarda bazen insansız hava araçları, bazen de karadan karaya füzeler kullanılıyor. İran, bu operasyonların Irak'ın egemenliğine saygı duyduğunu ancak ulusal güvenliğini korumak için gerekli gördüğünü savunuyor.
Özellikle 2022 sonlarından itibaren İran'ın bu saldırıları hız kazandı. Eylül 2022'de İran Devrim Muhafızları, Erbil'de bir İsrail istihbarat merkezine ait olduğunu iddia ettiği bir binayı balistik füzelerle vurdu. Geçtiğimiz aylarda da benzer saldırılar düzenlendi. Bu saldırılar, bölgede gerginliği tırmandırırken, Irak hükümeti bazen tepki gösterse de genellikle diplomatik kanallarla meseleyi çözmeye çalışıyor. Irak Başbakanı Muhammed Şiya es-Sudani, ülkesinin başka ülkelerden yapılan saldırılara hedef olmasını kabul edemeyeceklerini belirtiyor, ancak somut adımlar sınırlı kalıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Irak Kürdistan Bölgesi, İran ile ABD arasında bir gerilim alanı olarak öne çıkıyor. ABD'nin bölgedeki askeri varlığı ve İran'a yönelik yaptırımları, Tahran'ın sınır ötesi operasyonlarını da şekillendiriyor. İran, Irak'ın kuzeyinde ABD ve İsrail'e ait olduğunu düşündüğü hedefleri de vurarak bölgesel güç gösterisinde bulunuyor. Öte yandan Türkiye de Irak Kürdistan Bölgesi'nde PKK'ya yönelik askeri operasyonlar yürütüyor. Bu durum, üç ülkenin (Türkiye, İran, Irak) çıkarlarının kesiştiği bölgede zaman zaman gerginliklere yol açıyor. İran'ın Kürt muhalif gruplara yönelik saldırıları, aynı zamanda bölgesel bir müttefik gibi görünen Kürdistan Bölgesel Yönetimi ile Tahran arasında da ince bir dengenin varlığını gösteriyor.
Küresel boyutta ise bu tür saldırılar, uluslararası toplumun Irak'ın egemenliğine yönelik ihlallere tepkisiz kalmasıyla sonuçlanıyor. Birleşmiş Milletler ve ABD, İran'ın bu eylemlerini kınarken, somut yaptırım ya da askeri müdahale çağrısında bulunmuyor. Rusya ve Çin ise genellikle İran'ın güvenlik endişelerini anlayışla karşılıyor. Bu durum, Orta Doğu'da devlet dışı aktörlerin ve sınır ötesi operasyonların yaygınlaştığı bir dönemde uluslararası hukukun zayıflığına işaret ediyor. Saldırılar, aynı zamanda İran'ın nükleer müzakerelerdeki elini güçlendirme veya iç kamuoyuna güçlü bir liderlik sergileme stratejisinin bir parçası olarak da yorumlanabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İran'ın Irak Kürdistan Bölgesi'ndeki Kürt muhalif gruplara yönelik saldırıları, Türkiye'nin bölgedeki güvenlik çıkarlarını doğrudan ilgilendirmektedir. Türkiye, PKK'nın Irak'ın kuzeyindeki varlığıyla mücadele ederken, İran'ın da aynı bölgede operasyon yapması Ankara ile Tahran arasında dolaylı bir işbirliği potansiyeli yaratabilir. Ancak İran'ın hedefleri genellikle İranlı Kürt gruplarken, Türkiye'nin hedefi PKK'dır; bu ayrım her iki ülkenin de kendi muhalif gruplarına karşı sert tedbirler almasına neden olmaktadır. Ankara, Irak'ın toprak bütünlüğüne vurgu yapmakla birlikte, kendi sınır ötesi operasyonlarını da sürdürmektedir. Bu durum, İran'ın saldırılarını dolaylı olarak meşrulaştırabileceği gibi, Türkiye'nin de benzer bir gerekçeyle operasyonlarına devam edebileceği anlamına gelir. Bölgede istikrarsızlığın artması, Türkiye'nin enerji güvenliği ve ticaret yollarını etkileyebileceğinden, Ankara'nın gelişmeleri yakından takip etmesi beklenmektedir. Ancak doğrudan bir çatışma riski düşük olup, daha ziyade diplomatik ve istihbari alanlarda dengeler gözetilmektedir.
