İngiltere'de hükümetin tek kullanımlık vape yasağına ilişkin düzenlediği kamu istişaresine, yapay zeka botları tarafından on binlerce sahte yanıt gönderildiği ortaya çıktı. Araştırmaya göre, istişareye katılan yanıtların dörtte üçü makine tarafından üretildi. Bu girişim, yasanın meclisten geçmesini engelleme amacı taşıyordu ancak başarısız oldu.
İstişare süreci ve bot saldırısı
İngiltere hükümeti, tek kullanımlık vape ürünlerinin yasaklanması planı çerçevesinde geçtiğimiz yıl bir kamu istişaresi başlattı. İstişare, paydaşların ve vatandaşların görüşlerini almak üzere açıldı. Ancak süreç sonunda ortaya çıkan tablo, katılımın büyük ölçüde yapay zeka tarafından manipüle edildiğini gösterdi. Araştırmacılar, gönderilen yanıtların yaklaşık %75'inin otomatik sistemler tarafından oluşturulduğunu tespit etti. Bu sahte yanıtlar, genellikle yasağın ekonomik ve sosyal etkilerine dair abartılı iddialar içeriyordu.
Botların amacı, istişare sonuçlarını çarpıtarak hükümetin yasağı ertelemesini veya tamamen vazgeçmesini sağlamaktı. Ancak hükümet, sahte yanıtları ayıklayarak süreci tamamladı ve yasa tasarısı parlamentoya sunuldu. Uzmanlar, bu tür manipülasyon girişimlerinin demokratik süreçlere olan güveni sarsabileceğine dikkat çekiyor.
Yapay zeka ve demokratik katılım
Olay, yapay zeka destekli botların kamu politikası oluşturma süreçlerini nasıl etkileyebileceğini gözler önüne serdi. İngiltere'de son yıllarda artan vape kullanımı, özellikle gençler arasında endişe yaratıyordu. Hükümet, tek kullanımlık vape'leri yasaklayarak halk sağlığını korumayı hedefliyor. Ancak endüstri lobileri ve bazı tüketici grupları, yasağın istihdamı ve küçük işletmeleri olumsuz etkileyeceğini savunuyor. Bot saldırısının arkasında kimin olduğu henüz bilinmiyor, ancak araştırmacılar düzenli ve koordineli bir kampanyaya işaret ediyor.
İstişare sürecine yapılan müdahale, dijital çağda kamuoyu yoklamalarının ve istişarelerin güvenilirliği konusunda soru işaretleri yaratıyor. Uzmanlar, hükümetlerin benzer durumlarla karşılaşmaması için daha sağlam doğrulama yöntemleri geliştirmesi gerektiğini vurguluyor. İngiltere hükümeti henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı, ancak araştırma raporunun ardından istişare süreçlerinde reform yapılması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere'de yaşanan bu olay, Türkiye'de de kamu istişarelerinin dijital manipülasyona açık olabileceğini gösteriyor. Türkiye'de özellikle gençler arasında vape kullanımının artması, düzenleyici kurumların benzer adımlar atmasını gündeme getirebilir. Ancak Türkiye'nin kendi istişare süreçlerinde yapay zeka botlarına karşı önlem alması kritik. Ayrıca, bu tür manipülasyonların uluslararası ticaret ve yatırım ortamını etkilememesi için küresel işbirliği gerekiyor. Türkiye, dijital güvenlik ve kamu yönetimi reformlarında bu deneyimden ders çıkarabilir.
