Bahreyn Sanayi ve Ticaret Bakanı Abdulla bin Adel Fakhro, İngiltere ile Körfez İşbirliği Konseyi (KİK) üyesi ülkeler arasında imzalanması beklenen serbest ticaret anlaşmasını (STA) 'tarihi bir başarı' olarak nitelendirdi. CNBC'ye konuşan Bakan Fakhro, anlaşmanın her iki taraf için de kazan-kazan durumu yarattığını belirtti. İngiltere hükümeti, Brexit sonrası bağımsız ticaret politikası kapsamında Körfez ülkeleriyle kapsamlı bir ticaret anlaşması imzalamayı hedefliyor. Görüşmelerde son aşamaya gelindiği bildirilirken, anlaşmanın İngiltere'nin hizmet ihracatından KİK ülkelerinin enerji ve petrokimya ihracatına kadar geniş bir yelpazede ticareti artırması bekleniyor.
Brexit sonrası yeni ticaret rotası
İngiltere, 2020'de Avrupa Birliği'nden resmen ayrıldıktan sonra dünyanın dört bir yanıyla bağımsız ticaret anlaşmaları imzalama stratejisi izliyor. Bu kapsamda KİK ülkeleriyle yürütülen müzakereler, İngiltere'nin en önemli ticari girişimlerinden biri olarak değerlendiriliyor. Körfez İşbirliği Konseyi; Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman ve Bahreyn'den oluşuyor. Bakan Fakhro, 'Bu anlaşma yalnızca mal ticaretiyle sınırlı kalmayacak; finans, teknoloji, eğitim ve sağlık gibi hizmet sektörlerini de kapsayacak. Ayrıca küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ) için yeni fırsatlar yaratacak' dedi.
İngiltere hükümet verilerine göre, KİK ülkeleriyle mevcut ticaret hacmi yıllık yaklaşık 40 milyar sterlin seviyesinde. Anlaşmanın imzalanması halinde bu rakamın önemli ölçüde artması bekleniyor. Özellikle İngiltere'nin hizmet ihracatı, Körfez ülkelerinde yüksek talep gören eğitim, finansal hizmetler ve danışmanlık alanlarında yoğunlaşıyor. Karşılıklı olarak KİK ülkeleri de İngiltere'ye başta ham petrol, petrokimya ve alüminyum olmak üzere enerji ve endüstriyel hammaddeler ihraç ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Çin ve ABD rekabeti bağlamında
İngiltere'nin Körfez ülkeleriyle ticaret anlaşması, yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir anlam da taşıyor. Brexit sonrası Londra, Asya ve Orta Doğu'da yeni ticaret ortaklıkları kurmaya çalışırken, Körfez bölgesi giderek artan bir rekabete sahne oluyor. Çin, Orta Doğu'daki en büyük ticaret ortağı konumundayken, ABD de bölgedeki geleneksel nüfuzunu korumaya çalışıyor. İngiltere, Körfez ülkeleriyle STA ile bu rekabette kendine bir yer edinmeyi hedefliyor.
Bakan Fakhro, 'Anlaşma, iki bölge arasında yatırım akışını da hızlandıracak. İngiltere'deki hukuki ve düzenleyici çerçevenin güvenilirliği, Körfez sermayesi için cazip bir yatırım ortamı sunuyor. Aynı şekilde İngiliz şirketleri de Körfez'in büyüyen pazarında yeni fırsatlar bulacak' ifadelerini kullandı. Anlaşmanın bir diğer önemli boyutu ise dijital ticaret, veri koruma ve e-ticaret gibi modern ticaret unsurlarını da kapsayacak olması.
Türkiye Açısından Değerlendirme
İngiltere-KİK serbest ticaret anlaşması, Türkiye'nin bölgedeki ticari çıkarları açısından iki yönlü etki doğurabilir. Bir yandan anlaşma, Körfez ülkelerinin İngiltere ile ticaretini artırırken Türkiye'nin bölgedeki geleneksel ticaret ortaklıklarına alternatif bir rota oluşturabilir. Özellikle İngiltere'nin hizmet ihracatındaki avantajı, Türkiye'nin inşaat, müteahhitlik ve lojistik gibi alanlardaki rekabetini zorlayabilir. Öte yandan anlaşma, Türkiye'nin de Brexit sonrası İngiltere ile imzaladığı STA'ya benzer şekilde, Körfez ülkeleriyle ticaret anlaşması müzakerelerini hızlandırması için bir teşvik unsuru olarak görülebilir. Bölgesel olarak İngiltere'nin Körfez'de artan varlığı, Türkiye'nin Katar, Suudi Arabistan ve BAE ile olan ilişkilerinde dengeleri etkileyebilir. Ancak kısa vadede anlaşmanın Türkiye ekonomisi üzerinde doğrudan bir etkisi beklenmemektedir.
