İngiltere’de bir sonraki başbakan olmasına kesin gözüyle bakılan İşçi Partisi lider adayı Andy Burnham, sağlık sisteminde büyük tartışmalara yol açan bir karar alarak ABD merkezli veri analizi şirketi Palantir Technologies’in Ulusal Sağlık Hizmeti (NHS) ile olan sözleşmesini iptal etmeyi taahhüt etti. Burnham, yaptığı açıklamada, NHS bünyesindeki hasta verilerinin korunmasının öncelikleri olduğunu belirterek, “Palantir gibi şirketlerin, halkın sağlık bilgilerini ticari amaçlarla kullanmasına izin vermeyeceğiz” dedi. Karar, özellikle Orta Doğu’da faaliyet gösteren insan hakları örgütleri ve sivil toplum kuruluşları tarafından memnuniyetle karşılandı.
Gelişmenin arka planı
Andy Burnham, Manchester Belediye Başkanlığı’ndan adaylığını koyduğu İşçi Partisi liderlik yarışında öne çıkarken, partinin mevcut lideri Keir Starmer’ın politikalarına eleştirel bir duruş sergiliyor. Burnham, NHS’in özelleştirilmesine karşı çıkışıyla biliniyor ve Palantir ile yapılan sözleşmenin, sağlık hizmetlerinin ticarileştirilmesi yolunda bir adım olduğunu savunuyor. Palantir, 2020 yılında COVID-19 pandemisi sırasında NHS ile hasta verilerinin analizi için bir sözleşme imzalamıştı. Ancak sözleşme, veri gizliliği ve şeffaflık eksikliği nedeniyle eleştirilmişti. İnsan hakları örgütleri, şirketin ABD’deki göçmenlik ve polis birimleriyle olan bağlantılarına dikkat çekerek, NHS verilerinin bu şekilde kullanılmasının risklerine vurgu yapıyor.
Burnham’ın açıklamaları, partinin sol kanadını memnun ederken, iş dünyası ve muhafazakar çevrelerde endişe yarattı. Bazı ekonomistler, bu kararın İngiltere’nin teknoloji yatırımlarını olumsuz etkileyebileceğini belirtiyor. Ancak Burnham, “Sağlık verilerimiz, birer pazarlık kozu değildir” diyerek kararlılığını koruyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu gelişme, yalnızca İngiltere’de değil, küresel çapta veri egemenliği tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Avrupa Birliği, Genel Veri Koruma Yönetmeliği (GDPR) ile vatandaş verilerini korumaya çalışırken, ABD merkezli teknoloji şirketlerinin devlet kurumlarıyla yaptığı anlaşmalar sıklıkla eleştiriliyor. Palantir’in Orta Doğu’daki operasyonları da benzer tartışmalara sahne oluyor. Şirket, Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan gibi ülkelerdeki güvenlik güçleriyle çalışıyor ve bu durum, insan hakları ihlalleri iddialarıyla gündeme geliyor. Burnham’ın kararı, bu bağlamda sembolik bir önem taşıyor ve diğer ülkelerdeki veri koruma hareketlerine ilham kaynağı olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, veri güvenliği ve mahremiyeti konusunda kendi yasal düzenlemelerini yaparken, İngiltere’deki bu gelişme, kamu sağlık verilerinin yabancı şirketlere açılmasının risklerini bir kez daha hatırlatıyor. Türk sağlık sistemi olan Sağlık Bakanlığı’nın dijital dönüşüm projeleri kapsamında benzer anlaşmalar gündeme gelebilir. Bu nedenle, Burnham’ın kararı, Türkiye’deki veri koruma tartışmaları için de önemli bir referans noktası oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye’nin Avrupa ve ABD arasında bir köprü konumunda olması, veri egemenliği konularında dikkatli politikalar izlemesini gerektiriyor.
