Pakistan'da eski Başbakan İmran Han'ın partisi Pakistan Adalet Hareketi (PTI), hükümetle yapılan görüşmelerin çökmesinin ardından ülkenin kuzeybatısından İslamabad'a doğru yürüyüş başlattı. Görüşmeler, tutuklu lider İmran Han'a erişim ve diğer talepler üzerinde anlaşma sağlanamaması nedeniyle kesildi. Yürüyüş, PTI'nin haftalardır süren siyasi çıkmazı aşmak için başlattığı en son girişim olarak öne çıkıyor.
Görüşmelerin Çöküşü ve Yürüyüşün Başlangıcı
PTI yetkililerine göre, hükümetle yapılan müzakereler, İmran Han'ın cezaevindeki koşulları, siyasi tutukluların serbest bırakılması ve erken seçim talepleri gibi konularda anlaşmazlık nedeniyle sonuçsuz kaldı. Görüşmelerin çökmesi üzerine parti, destekçilerini Pencap ve Hayber Pahtunhva eyaletlerinden İslamabad'a doğru harekete geçirdi. Yürüyüş kollarının öncelikle Hayber Pahtunhva'nın başkenti Peşaver'den yola çıktığı bildirildi. PTI, yürüyüşün barışçıl olacağını ve demokratik hakların kullanılması olduğunu vurguladı. Ancak hükümet, olası şiddet olaylarına karşı güvenlik güçlerini alarma geçirdi ve bazı bölgelerde yolları kapatma kararı aldı.
İmran Han, Nisan 2022'de güven oylamasıyla görevden alınmasından bu yana birçok kez tutuklandı ve halen çeşitli suçlamlarla cezaevinde bulunuyor. Partisi, bu tutuklamaları siyasi motivasyonlu olmakla eleştiriyor. Hükümet ise yargı sürecinin bağımsız olduğunu savunuyor. Görüşmelerde PTI, İmran Han'a doktor erişimi ve ailesiyle görüşme izni gibi taleplerde bulunmuştu. Hükümet heyeti ise yasal çerçeve dışında bir taviz verilemeyeceğini belirtti.
Siyasi ve Bölgesel Boyut
Pakistan, ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve döviz rezervlerindeki erimeyle boğuşurken, siyasi istikrarsızlık yatırımcı güvenini daha da sarsıyor. Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürütülen kurtarma programı kapsamında uygulanan kemer sıkma önlemleri halkta memnuniyetsizliğe yol açmış durumda. PTI'nin yürüyüşü, bu ekonomik sıkıntıları protesto etmek için bir platform haline gelebilir. Öte yandan, Pakistan ordusunun siyasi süreçteki rolü ve İmran Han ile ordu arasındaki gerilim, ülkenin iç dinamiklerini belirleyen temel faktörler arasında. Yürüyüşün, ordu ve hükümet üzerinde ek baskı oluşturması bekleniyor.
Bölgesel olarak Pakistan'ın istikrarı, Afganistan'daki gelişmeler, Hindistan ile ilişkiler ve Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) gibi projeler açısından kritik önem taşıyor. Siyasi krizin derinleşmesi, Pakistan'ın uluslararası taahhütlerini yerine getirme kapasitesini sınırlayabilir. Ayrıca, artan iç huzursuzluk, terör örgütlerinin istismar edebileceği bir güvenlik boşluğu yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye ve Pakistan, tarihsel ve stratejik bağlara sahip iki ülke. Savunma işbirliği, ticaret ve diplomatik dayanışma son yıllarda güçlendi. Pakistan'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve güvenlik çıkarlarını doğrudan etkileyebilir. Özellikle savunma sanayii işbirlikleri ve enerji projeleri (örneğin, TANAP'ın bir parçası olmasa da, Pakistan üzerinden geçen güzergahlar) risk altına girebilir. Ayrıca, Pakistan'ın istikrarı, Afganistan kaynaklı göç ve terör tehditlerine karşı Türkiye'nin güvenliği için de önemli. Türkiye, Pakistan'daki demokratik süreci desteklediğini belirtse de, İmran Han'a yönelik tutuklamalar konusunda sessiz kalmayı tercih ediyor. Uzun vadede, Pakistan'daki iç karışıklık, Türkiye'nin Asya'ya açılan kapısı olarak gördüğü ülkeyle ilişkilerini zorlaştırabilir. Bu nedenle Türkiye, Pakistan'da diyalog ve istikrar çağrısı yaparak dengeli bir tutum izlemeyi sürdürecektir.
