Tutuklu eski Pakistan Başbakanı İmran Han'ın partisi Pakistan Adalet Hareketi (PTI) destekçileri, Han'ın serbest bırakılması talebiyle başkent İslamabad'a doğru uzun bir yürüyüş başlattı. Yürüyüş, ülkenin çeşitli kentlerinden konvoylar halinde başkente ilerleyen binlerce kişiyle ülke çapında bir gösteri dalgasına dönüştü. PTI, hükümeti İmran Han'ı haksız yere tutuklamakla suçlarken, yetkililer güvenlik gerekçesiyle bazı yolları kapatarak önlem aldı.
Yürüyüşün Arka Planı ve Siyasi Tablo
İmran Han, Nisan 2022'de güvensizlik oyuyla başbakanlıktan uzaklaştırıldıktan sonra hakkında açılan çok sayıda dava sonucu Ağustos 2023'ten bu yana cezaevinde bulunuyor. Özellikle 'şifre davası' olarak bilinen ve devlet sırlarını ifşa ettiği iddiasıyla yargılandığı davada aldığı uzun hapis cezası, siyasi bir hamle olarak görülüyor. PTI, bu davaların arkasında ordunun ve mevcut hükümetin olduğunu savunuyor. Parti, son aylarda artan baskılara rağmen tabanını harekete geçirmeyi başardı. Yürüyüşe katılanlar arasında gençler, kadınlar ve kırsal kesimden gelenler dikkat çekiyor.
Pakistan'da genel seçimler Şubat 2024'te yapıldı; ancak PTI, seçim öncesi yoğun engellemelerle karşılaştı. Partinin seçim sembolü elma, seçim komisyonu tarafından iptal edildi ve İmran Han'ın adaylığı reddedildi. Buna rağmen PTI destekçileri bağımsız adaylarla Meclis'e girmeyi başardı. Şimdi ise parti, cezaevindeki liderinin serbest bırakılması için sokak gösterilerini artırıyor. Yürüyüşün organize edilmesinde sosyal medya önemli rol oynadı; PTI, WhatsApp ve X üzerinden koordinasyon sağlıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Pakistan, nükleer güce sahip ve Güney Asya'da stratejik konumda bir ülke. İmran Han'ın tutukluluğu ve siyasi istikrarsızlık, bölgesel dengeleri etkiliyor. Han, görevde olduğu dönemde Rusya ve Çin ile yakınlaşma politikası izlemiş, ABD ile ilişkileri germişti. Şimdi ise ordunun desteklediği mevcut hükümet, Batı ile ilişkileri dengelemeye çalışıyor. Ülkedeki iç karışıklık, Afganistan sınırındaki güvenlik sorunları ve ekonomik krizle birleşince Pakistan'ın kırılganlığı artıyor. Uluslararası toplum, özellikle ABD ve Avrupa Birliği, Pakistan'daki siyasi tutuklular ve ifade özgürlüğü konusunda endişelerini dile getiriyor. Ancak Çin ve Suudi Arabistan gibi ülkeler, istikrar vurgusu yaparak mevcut yönetime destek veriyor.
Yürüyüşün başkente ulaşması halinde kitlesel protestolar ve olası çatışmalar bekleniyor. Hükümet, İslamabad'ın girişlerine konteynerler yerleştirerek ve polis ile paramiliter güçleri konuşlandırarak önlem aldı. PTI liderleri, yürüyüşün barışçıl olduğunu vurgulasa da tansiyon yüksek. Pakistan'da siyasi kriz, ekonomik istikrarsızlığı da derinleştiriyor; enflasyon yüzde 30'un üzerinde ve döviz rezervleri azalmış durumda. Uluslararası Para Fonu (IMF) ile yürütülen kurtarma paketi müzakereleri de siyasi belirsizlikten olumsuz etkileniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Pakistan'daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin Güney Asya politikası ve ekonomik çıkarları açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişme. Türkiye ve Pakistan arasında köklü tarihi ve kültürel bağların yanı sıra savunma sanayii iş birliği, ticaret ve yatırım anlaşmaları bulunuyor. İmran Han döneminde iki ülke arasında imzalanan anlaşmalar ve karşılıklı ziyaretler, ilişkileri güçlendirmişti. Han'ın tutukluluğu ve iç karışıklık, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik projelerini ve diplomatik girişimlerini sekteye uğratabilir. Ayrıca, Pakistan'daki istikrarsızlık, Afganistan kaynaklı güvenlik risklerini artırarak Türkiye'nin Orta Asya ve Afganistan politikalarını da etkileyebilir. Türkiye, dengeli bir tutum izleyerek hem mevcut hükümetle ilişkileri sürdürmeli hem de demokratik süreçlere saygı çağrısı yapmalı.
