Londra, 23 Haziran - Dünyanın iklim değişikliğine en kırılgan ülkeleri ile bir dizi büyük kalkınma bankası, Salı günü, artan iklim şokları ve yükselen borç maliyetleriyle karşı karşıya kalan ülkelere daha ucuz ve daha öngörülebilir finansman sağlamayı amaçlayan yeni bir girişim başlattı. İklim Değişikliğine Karşı Savunmasız Ülkeler Forumu (CVF) ve V20 üyesi 68 ülke, Uluslararası İmar ve Kalkınma Bankası (IBRD) ile birlikte “İklim Eylemi için Küresel Finansman Çerçevesi” adlı bir yol haritası yayımladı. Girişim, iklim krizinden en çok etkilenen ancak sera gazı emisyonlarına en az katkıda bulunan ülkelerin finansmana erişimini kolaylaştırmayı hedefliyor.
Yeni Finansman Modelinin Detayları
Yol haritası, mevcut borç yapılarının iklim kırılganlığı nedeniyle ağırlaştığı bir ortamda, ülkelerin borçlanma maliyetlerini düşürmek için bir dizi yenilikçi mekanizma öneriyor. Bunlar arasında, uluslararası kalkınma bankalarının kredi notlarını iyileştirmek için garanti mekanizmaları oluşturması, borç takası anlaşmaları ve doğrudan hibe programları yer alıyor. Girişim, özellikle düşük gelirli ada devletleri ve Afrika ülkeleri için kritik öneme sahip. Çünkü bu ülkeler, iklim felaketleri sonrası yeniden yapılanma için yüksek faizli kredilere yönelmek zorunda kalıyor, bu da borç krizini derinleştiriyor. CVF Başkanı ve Bangladeşli iklim aktivisti Saleemul Huq, “On yıllardır adaletsiz bir sistemle mücadele ediyoruz. Şimdi somut adımlar atma zamanı” dedi.
Küresel Ekonomiye Yansımaları
Bu girişim, küresel iklim finansmanı tartışmalarında gelişmekte olan ülkelerin sesini güçlendiriyor. Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) müzakerelerinde, zengin ülkelerin 2009’da taahhüt ettiği yıllık 100 milyar dolarlık iklim finansmanı hedefine henüz ulaşılamamış olması, kırılgan ülkelerin hayal kırıklığını artırıyor. Yeni çerçeve, bu taahhütlerin ötesine geçerek, özel sektör yatırımlarını da harekete geçirmeyi amaçlıyor. Dünya Bankası ve Avrupa Yatırım Bankası gibi kurumların da destek verdiği girişim, 2030 yılına kadar iklim finansmanını üç katına çıkarma hedefiyle uyumlu. Uzmanlar, bu modelin başarılı olması halinde, diğer gelişmekte olan ülkeler için de bir emsal teşkil edebileceğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, iklim değişikliğine karşı kırılgan ülkeler arasında yer almasa da, artan sıcaklıklar, kuraklık ve orman yangınları gibi etkilerle mücadele ediyor. Yeni finansman çerçevesi, Türkiye’nin dış politika ve ekonomik çıkarları açısından iki boyutlu bir önem taşıyor. Birincisi, Türkiye’nin gelişmekte olan ülkelerle olan ilişkilerinde iklim finansmanı konusundaki iş birliğini derinleştirme fırsatı sunuyor. İkincisi, Türkiye’nin kendi yenilenebilir enerji ve yeşil dönüşüm projeleri için uluslararası kalkınma bankalarından daha uygun koşullu kredi bulma imkânını artırabilir. Ancak girişimin, Türkiye’nin yüksek dış borç yükü ve cari açık sorunlarına doğrudan bir çözüm getirmesi beklenmemeli. Bölgesel olarak, Kıbrıs ve Doğu Akdeniz’deki iklim kaynaklı tehditlere karşı bu tür mekanizmalardan faydalanmak mümkün.
