İran destekli Yemenli Husiler, Suudi Arabistan'a yönelik Kızıldeniz'de deniz ablukası ilan ettiklerini duyurdu. Grubun sözcüsü, ambargonun derhal yürürlüğe girdiğini ve Körfez'in en büyük ham petrol ihracatçısına yönelik bu adımın, bölgesel gerilimde ciddi bir tırmanmaya işaret ettiğini belirtti. Karar, uluslararası petrol piyasalarında tedirginliğe yol açarken, küresel enerji arzına ilişkin endişeleri de beraberinde getirdi.
Gelişmenin arka planı
Husiler, Yemen'de 2014'ten bu yana Suudi Arabistan öncülüğündeki koalisyona karşı savaşıyor. Suudi Arabistan, Husilerin İran tarafından desteklendiğini ve Yemen'deki meşru hükümeti devirmeye çalıştığını savunuyor. Husiler ise Suudi Arabistan'ı Yemen'e müdahale etmekle suçluyor.
Son yıllarda Husiler, Suudi topraklarına insansız hava araçları ve füzelerle saldırılar düzenlemiş; ancak deniz ablukası ilan etmek, şimdiye kadarki en iddialı adım olarak değerlendiriliyor. Grup, Kızıldeniz'deki Suudi limanlarına giden tüm gemileri hedef alacağını ve ablukanın uluslararası hukuka uygun olduğunu iddia ediyor. Suudi Arabistan ise bu açıklamayı provokasyon olarak nitelendirerek, gerekli önlemleri alacağını duyurdu.
Abluka kararının, Yemen'de yıllardır süren savaşın ardından varılan ateşkes görüşmelerinin çıkmaza girmesiyle aynı döneme denk gelmesi dikkat çekiyor. Birleşmiş Milletler arabuluculuğunda yürütülen müzakereler, taraflar arasındaki derin güvensizlik nedeniyle ilerleme kaydedememişti.
Bölgesel ve küresel boyut
Kızıldeniz, dünya ticaretinin yaklaşık %12'sinin geçtiği stratejik bir su yoludur. Suudi Arabistan'ın petrol ihracatının büyük kısmı Kızıldeniz üzerinden yapılıyor. Ablukanın etkili olması halinde küresel petrol arzında ciddi kesintiler yaşanabileceği belirtiliyor. Petrol fiyatları, haberin ardından yüzde 2'nin üzerinde yükseldi.
ABD ve müttefikleri, Husilerin bu hamlesine karşı Kızıldeniz'de deniz güvenliğini sağlamak üzere harekete geçebilir. ABD Merkez Kuvvetleri'nden yapılan açıklamada, bölgedeki deniz trafiğinin güvenliğini izledikleri ve gerekirse müdahale edecekleri belirtildi. İran ise resmi bir açıklama yapmazken, Husilere desteğini sürdürüyor.
Analistler, ablukanın Suudi Arabistan'ın Yemen politikasını değiştirmeye zorlayabileceğini, ancak aynı zamanda bölgede daha geniş çaplı bir çatışmayı tetikleme riski taşıdığını ifade ediyor. Suudi Arabistan'ın ablukayı kırmak için askeri operasyon başlatması halinde Yemen savaşı daha da şiddetlenebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin enerji güvenliği açısından doğrudan etkiler yaratabilir. Türkiye, petrol ihtiyacının önemli bir kısmını Irak ve Rusya'dan karşılasa da küresel petrol fiyatlarındaki artış, cari açığı ve enflasyonu olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Kızıldeniz'deki ticaret yollarının güvensiz hale gelmesi, Türkiye'nin Avrupa ve Asya arasındaki lojistik koridor rolünü zedeleyebilir. Bölgesel olarak ise Türkiye, Yemen'de BM arabuluculuğunu desteklemekte ve İran-Suudi rekabetinin yumuşamasından yana bir tutum sergilemektedir. Bu nedenle Ankara'nın abluka kararını endişeyle karşılaması ve tarafları itidal çağrısında bulunması beklenebilir.
