İran ile ABD arasındaki savaşın en son cephesi Yemen'de açıldı. Husiler, Suudi Arabistan'a ait petrol tankerlerine Kızıldeniz'de saldırı düzenledi. Tahran yönetimi, ABD Başkanı Donald Trump'a 'göze göz' ilkesiyle karşılık vereceğini açıkladı. Saldırılar, küresel deniz ticaretini ve enerji akışını tehdit ederken, bölgesel gerilim had safhada. Husilerin İran destekli olduğu biliniyor. Suudi Arabistan, saldırıyı kınadı ve misilleme sinyali verdi.
Arka Plan: İran-ABD Geriliminin Yeni Aşaması
İran ile ABD arasındaki ilişkiler, nükleer müzakerelerin durması ve yaptırımların artmasıyla tırmanmıştı. Trump yönetimi, İran'ın bölgedeki milis güçlerine verdiği desteği hedef alan bir politika izliyor. Husiler, Yemen'de Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyona karşı savaşıyor. İran'ın Husilere silah ve mali destek sağladığı iddia ediliyor. Son saldırı, İran'ın 'göze göz' tehdidinin bir parçası olarak görülüyor. Kızıldeniz, dünya ticaretinin yüzde 12'sinin geçtiği stratejik bir su yolu. Saldırılar, deniz güvenliğini ciddi şekilde tehdit ediyor.
Suudi Arabistan, Husilerin İran tarafından yönlendirildiğini savunuyor. Riyad, uluslararası topluma çağrıda bulunarak İran'ın durdurulmasını istedi. ABD ise bölgede askeri varlığını artırıyor. Uçak gemisi ve savaş uçakları Kızıldeniz'de konuşlandırıldı. İran ise ABD'nin bölgeden çekilmesi çağrısı yapıyor. 'Göze göz' açıklaması, İran'ın doğrudan bir askeri çatışmaya hazır olduğu anlamına gelmiyor; ancak vekalet savaşının boyutlarını gösteriyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Enerji Fiyatları ve Deniz Ticareti Tehdit Altında
Kızıldeniz'deki saldırılar, enerji fiyatlarını ve küresel tedarik zincirlerini etkiliyor. Petrol fiyatları yüzde 3-4 yükseldi. Suudi tankerleri, dünya petrol arzının önemli bir kısmını taşıyor. Husilerin insansız hava araçları ve füzelerle yaptığı saldırılar, sigorta primlerini artırdı. Birçok nakliye şirketi, rotalarını değiştiriyor. Bu da navlun maliyetlerini yükseltiyor ve gecikmelere neden oluyor. Küresel ticaret üzerinde olumsuz etkiler bekleniyor.
Bölgesel olarak, Yemen savaşı yeniden alevleniyor. Suudi Arabistan liderliğindeki koalisyon, Husilere karşı hava saldırılarını yoğunlaştırdı. İran ise vekalet savaşını sürdürüyor. Arap ülkeleri, İran'ın bölgedeki nüfuzundan endişeli. İsrail de hedef haline gelebilir. Husiler, daha önce İsrail'e yönelik füze saldırıları düzenlemişti. ABD, İran'ı caydırmak için askeri seçenekleri masada tutuyor. Diplomatik çabalar ise sonuçsuz kalıyor. BM Güvenlik Konseyi, taraflara itidal çağrısı yaptı ancak somut adım atılmadı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kızıldeniz'deki istikrarsızlık, Türkiye için ticari ve jeopolitik riskler taşıyor. Türkiye, enerjisinin önemli bir kısmını Orta Doğu'dan ithal ediyor; Kızıldeniz'de yaşanacak bir çatışma, enerji fiyatlarını artırabilir. Ayrıca Türk gemileri de bu güzergâhı kullanıyor. Deniz ticaretindeki aksamalar dolaylı olarak Türk ekonomisini etkileyebilir. Siyasi olarak, Türkiye'nin hem İran hem de Suudi Arabistan ile dengeli ilişkileri var. Bu tür bir kriz, Ankara'yı taraf seçmeye zorlayabilir. Türkiye, tüm taraflarla diyaloğunu korumaya çalışsa da bölgesel gerilim, güvenlik risklerini artırıyor.
