Şubat 2026'da Amerika Birleşik Devletleri ve İsrail, İran'a karşı Orta Doğu'da geniş çaplı bir savaş başlattı. Bu tarihten itibaren taraflar, karşılıklı saldırılar, kırılgan bir ateşkes ve Hürmüz Boğazı'nın abluka altına alınması arasında gidip geldi. Temmuz ortasında çatışmalar yeniden alevlendi. Son olarak Yemen'deki Husiler de bu karmaşık denkleme dahil olarak bölgedeki gerilimi daha da tırmandırdı. Bu gelişmeler, dünya enerji arzının yaklaşık beşte birinin geçtiği stratejik su yolunun geleceği konusunda ciddi endişelere yol açıyor.
Stratejik Bir Su Yolunun Kapanması
Hürmüz Boğazı, Basra Körfezi'ni Umman Denizi'ne bağlayan ve dünya petrol ihracatının yaklaşık %20'sinin geçtiği kritik bir deniz geçişidir. Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Birleşik Arap Emirlikleri ve Katar gibi büyük petrol üreticileri, ihracatlarının büyük bölümünü bu boğaz üzerinden gerçekleştirmektedir. Ayrıca, dünya LNG ticaretinin önemli bir kısmı da bu güzergahı kullanmaktadır. Boğazın kapatılması veya güvenliğinin tehlikeye girmesi, küresel enerji fiyatlarında ani ve sert dalgalanmalara neden olabilir; bu da sadece bölge ülkelerini değil, tüm dünya ekonomisini derinden etkiler.
Savaşın başlamasından bu yana, İran defalarca boğazı kapatmakla tehdit etmiş, birkaç kez de mayın döşeme ve denizaltı hareketliliği gibi taktiklerle bu tehdidini uygulamaya koymuştur. Buna karşılık ABD, Beşinci Filo'su ile bölgede varlık göstererek seyrüseferin açık kalmasını sağlamaya çalışmıştır. Ancak Temmuz ayında çatışmaların yeniden başlamasıyla birlikte, ticari gemilere yönelik saldırılar artmış ve birçok gemi rotasını değiştirmek zorunda kalmıştır.
Husilerin Rolü ve Bölgesel Krizin Derinleşmesi
Yemen'deki Husiler, İran'ın desteklediği bir grup olarak, Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı'nda da ticari gemilere saldırılar düzenlemektedir. Son haftalarda bu saldırılarını yoğunlaştırarak hem ABD donanmasına hem de İsrail bağlantılı gemilere karşı eylemlerini artırdılar. Husilerin bu tutumu, Orta Doğu'daki çatışmanın çok cepheli bir yapıya büründüğünü gösteriyor. İran'ın bu grupla olan tarihsel bağları, Hürmüz Boğazı'ndaki gerilimle Kızıldeniz'deki gelişmeleri birbirine bağlayan bir stratejik ağ oluşturuyor. Bu durum, uluslararası deniz ticaretinde yeni risk alanları yaratıyor ve küresel tedarik zincirlerini tehdit ediyor.
Uzmanlara göre, Hürmüz Boğazı'nın tamamen kapatılması ihtimali düşük görünse de, kısa süreli aksaklıklar bile enerji piyasalarında büyük dalgalanmalara neden olabilir. 2026 yılının başlarında yaşanan kısa süreli kapanma, petrol fiyatlarını varil başına 120 doların üzerine taşımış, bu da küresel enflasyonist baskıları artırmıştı. Şimdi ise gerilimin daha da tırmanması, fiyatların yeniden zirve yapabileceği endişesini güçlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük bölümünü ithalatla karşılayan bir ülke olarak Hürmüz Boğazı'ndaki gelişmelerden doğrudan etkilenmektedir. Petrol ve doğalgaz fiyatlarındaki olası artışlar, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonunu olumsuz etkileyecektir. Ayrıca, Türkiye'nin Orta Doğu'daki ticari bağlantıları da boğazın güvenliğine bağımlıdır. Türkiye, bölgede istikrarın sağlanması için diplomatik girişimlerde bulunabilir; ancak bu süreçte Rusya ve Katar gibi alternatif enerji kaynaklarına yönelik arayışlarını hızlandırması da gerekebilir. Bölgesel bir güç olarak Türkiye'nin arabuluculuk rolü, küresel enerji güvenliği açısından kritik önem taşımaktadır.
