Lübnan'ın güneyindeki Akdeniz kıyısında yer alan tarihi Sur kenti, Nisan ayında Hizbullah ile İsrail arasında ilan edilen ateşkesin ardından kısa süreli bir normale dönüş yaşadı. Ancak bu sükûnet, özellikle kentin Hıristiyan mahallesi sakinleri için kalıcı olmadı. Darine El Cuni Safadi, ateşkes haberini duyar duymaz evine dönmüş, en kötü günlerin geride kaldığını düşünmüştü. Fakat İsrail ordusunun Hizbullah'a yönelik devam eden askeri kampanyası, sivillerin bölgeye dönüşünü yeniden tehlikeye attı. Safadi ve diğer Hıristiyan sakinler, bu kez kalıcı olarak yerlerinden olma korkusuyla Sur'u ikinci kez terk ediyor.
Çatışmaların Gölgesinde Bir Kent: Sur'un Hıristiyan Mahallesi
Sur, antik Fenike limanı ve UNESCO Dünya Mirası alanı olmasının yanı sıra, Lübnan'ın farklı etnik ve dini gruplarına ev sahipliği yapan mozaik bir yapıya sahip. Hıristiyan mahallesi, kentin en eski yerleşim bölgelerinden biri. 2006 Lübnan Savaşı'nda da ağır hasar gören bölge, son çatışmalarla birlikte yeniden ateş altına girdi. Nisan ateşkesi sonrası yaklaşık iki ay süren göreceli sakinliğin ardından, İsrail'in Mayıs sonunda başlattığı yeni hava saldırıları ve sızma girişimleri, mahalle sakinlerini kaçışa zorladı. Görgü tanıkları, özellikle insansız hava araçlarının (İHA) gece boyunca uçuş yaptığını, zaman zaman şiddetli patlama sesleri duyulduğunu aktarıyor. Yetkililere göre, Hıristiyan mahallesindeki 3 bin hanenin yarısından fazlası boşaldı. Geriye kalanlar ise, büyük ölçüde taşınmaya maddi gücü olmayan veya gitmeyi reddeden yaşlılar.
Darine El Cuni Safadi, Reuters'a verdiği demeçte, "İlk ateşkes olduğunda herkes çok mutluydu. Komşularımızla balkonlardan birbirimize sesleniyor, çocuklar yeniden sokakta oynuyordu. Ama şimdi daha da kötü oldu. Sanki savaş hiç bitmemiş gibi. Bu kez dönebileceğimizi sanmıyorum. İsrail, Hizbullah'ın tamamen temizlenmesini istiyor ve bu belki de yıllar sürecek" dedi. Hizbullah ise, İsrail'in ateşkes ihlali yaptığını savunuyor ve karşı saldırılarla misilleme yapıyor. Bu kısır döngü, sivil halk üzerinde derin bir psikolojik travma yaratıyor. Birçok aile, Lübnan'ın diğer bölgelerine veya yurt dışına kaçmayı planlıyor. Kızıl Haç yetkilileri, temel ihtiyaç maddelerinin tükenmeye başladığını ve bölgede insani durumun giderek kötüleştiğini bildiriyor.
Bölgesel Etkiler: Lübnan'ın Hassas Dengesi ve Uluslararası Tepkiler
Sur'un Hıristiyan nüfusunun kitlesel göçü, Lübnan'ın zaten kırılgan olan mezhep dengesini daha da sarsabilir. Ülke, 15 yıllık iç savaşın ardından kurulan ittifak sisteminde, her dini grubun temsil edildiği bir siyasi modele sahip. Hıristiyanların Sur gibi stratejik bir şehirden ayrılması, bölgedeki demografik yapıyı değiştirerek siyasi temsil sorunlarına yol açabilir. Ayrıca, bu durum Hıristiyan liderler ile Hizbullah arasındaki gerilimi artırıyor. Lübnanlı Hıristiyan siyasetçiler, hükümetten ve uluslararası toplumdan İsrail'e baskı yapmasını talep ediyor. Birleşmiş Milletler Geçici Görev Gücü (UNIFIL), bölgedeki durumu yakından izlemekle birlikte, etkin bir müdahalede bulunamıyor.
Olay, yalnızca Lübnan'ı değil, tüm Doğu Akdeniz'i ilgilendiren bir güvenlik sorununa dönüşüyor. İsrail'in kuzey sınırında istikrarın sağlanamaması, bölgesel enerji projelerini (Doğu Akdeniz doğalgaz sahaları) ve deniz yetki alanları tartışmalarını da etkiliyor. ABD ve Fransa, tarafları itidale davet ederken, somut bir adım atmaktan kaçınıyor. Bu arada, İran destekli Hizbullah'ın askeri kapasitesi nedeniyle çatışmaların büyümesi halinde, Suriye ve İsrail'i de kapsayan daha geniş bir savaş riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Doğu Akdeniz'deki enerji projeleri ve Lübnan'daki Türkmen toplumu nedeniyle bu gelişmeleri yakından takip ediyor. Sur'un boşaltılması, bölgede kalıcı istikrarsızlığa işaret ediyor. Türkiye, Lübnan'ın toprak bütünlüğünü destekliyor ve İsrail-Hizbullah çatışmasının tüm bölgeye yayılmasından endişe ediyor. Doğrudan bir sonuç olmasa da, bu durum Türkiye'nin Doğu Akdeniz'deki nüfuz mücadelesinde Lübnan ile işbirliğini zorlaştırabilir. Ayrıca, artan göç dalgası Türkiye'ye yeni bir sığınmacı baskısı getirebilir. Türk yetkililer, hem insani yardım kanallarını açık tutmak hem de diplomatik girişimlerle tansiyonu düşürmek için çaba sarf ediyor.
