Hong Kong ile Çin anakarası arasındaki en işlek sınır kapılarından biri olan Huanggang, kapsamlı bir yenileme çalışmasının ardından önümüzdeki ay yeniden açılıyor. Yetkililer, yeni nesil “işbirlikçi sınır kontrol” sistemi sayesinde yolcuların gümrük ve pasaport işlemlerini sadece 5 dakika içinde tamamlayabileceğini duyurdu. Bu, şu anda ortalama 30-45 dakika süren bekleme sürelerine kıyasla radikal bir iyileştirme anlamına geliyor. Hong Kong Özel İdari Bölgesi Hükümeti ve Shenzhen Belediyesi tarafından ortaklaşa yürütülen proje, iki şehir arasındaki ekonomik entegrasyonu hızlandırmayı ve özellikle iş seyahatleri ile günübirlik ziyaretleri kolaylaştırmayı hedefliyor.
Yeni sistem nasıl çalışacak?
Yenilenen Huanggang Sınır Kapısı, Hong Kong ve Shenzhen’in ilk “ortak gümrükleme” modelini uygulayacak. Geleneksel sistemde yolcular önce Hong Kong çıkış, ardından Çin giriş polisinden geçmek zorundaydı. Yeni düzende ise iki tarafın görevlileri aynı kabinde yan yana çalışacak; yolcular tek bir durakta her iki ülkenin işlemlerini aynı anda tamamlayabilecek. Bu model, daha önce Makao’nun Hengqin sınırında başarıyla test edilmişti. Huanggang’da ayrıca yüz tanıma, parmak izi ve otomatik kapı sistemleri de devreye alınacak. Kapasite artırımı sayesinde saatte 30 bin yolcu işlem görebilecek ki bu, eski kapasitenin iki katı.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu yenilik, Çin’in “Büyük Körfez Bölgesi” stratejisinin önemli bir parçası. Hong Kong, Makao ve dokuz Guangdong şehrini entegre etmeyi amaçlayan bu mega proje, bölgeyi dünyanın en büyük ekonomik havzalarından biri haline getirmeyi hedefliyor. Shenzhen, teknoloji ve inovasyon merkezi olarak yükselirken, Hong Kong da uluslararası finans merkezi konumunu koruyor. Beş dakikalık sınır geçişi, iki şehir arasındaki ticaret ve yatırım akışını daha da hızlandıracak. Ayrıca, COVID-19 pandemisi sonrası normalleşme sürecinde turizmi canlandırması bekleniyor. Dünya genelinde pandemiyle yavaşlayan sınır geçişlerinde verimlilik artırma çabaları devam ederken, Huanggang örneği diğer ülkeler için de ilham kaynağı olabilir. Özellikle yoğun sınır kapılarına sahip Singapur, Malezya veya Avrupa ülkeleri benzer “ortak gümrükleme” modellerini değerlendiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hong Kong-Shenzhen sınırındaki bu teknolojik dönüşüm, Türkiye’nin özellikle gümrük kapılarında yaşadığı uzun bekleme süreleri ve verimsizlik sorunlarına bir alternatif sunuyor. Türkiye, İran, Irak, Suriye ve Yunanistan gibi ülkelerle kara sınırlarına sahip ve bu kapılarda zaman zaman saatler süren gecikmeler yaşanıyor. Ortak gümrükleme modeli ve biyometrik sistemler, Türkiye’nin sınır ticaretini hızlandırabilir, lojistik maliyetlerini düşürebilir. Ayrıca, Çin’in Kuşak ve Yol Girişimi kapsamında Orta Koridor üzerinden Avrupa’ya uzanan ticaret yollarında benzer uygulamalar Türkiye’nin transit ülke rolünü güçlendirebilir. Ancak bu tür bir dönüşüm için yüksek yatırım, siyasi irade ve iki taraflı koordinasyon gerekiyor. Türkiye’nin mevcut sınır kapılarında pilot proje olarak benzer bir sistemi denemesi, hem bölgesel ticareti canlandırabilir hem de AB ile Gümrük Birliği güncellemesi müzakerelerinde somut bir kazanım olarak sunulabilir.
