Hollanda Veri Koruma Otoritesi (AP), ABD merkezli araç çağırma şirketi Uber Technologies'e, sürücü hesaplarını otomatik sistemler aracılığıyla askıya alması nedeniyle 825 milyon euro (966 milyon dolar) para cezası kesti. AP, şirketin sürücülerin kişisel verilerini Avrupa Birliği'nin Genel Veri Koruma Tüzüğü'ne (GDPR) aykırı şekilde işlediğini ve bu süreçte sürücülerin yeterince bilgilendirilmediğini, itiraz haklarının da etkin şekilde kullanılamadığını tespit etti.
Otomatik Karar Mekanizmaları ve GDPR İhlali
Uber, sürücü hesaplarını askıya alırken ve hizmet dışı bırakırken büyük ölçüde otomatik karar verme sistemlerine dayanıyor. Bu sistemler; yolculuk taleplerini, sürücü puanlarını, şikayetleri ve diğer verileri işleyerek riskli gördüğü sürücülerin hesaplarını otomatik olarak kilitliyor. AP'nin soruşturması, Uber'in bu süreçte sürücülerin kişisel verilerini GDPR'nin 22. maddesine aykırı olarak otomatik karar alma süreçlerinde kullandığını ortaya koydu. Ayrıca sürücülerin hesaplarının neden askıya alındığına dair net bir açıklama yapılmadığı, itiraz süreçlerinin ise yetersiz olduğu belirtildi.
Hollanda Veri Koruma Otoritesi başkanı Aleid Wolfsen, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, "Uber, sürücülerin kişisel verilerini korumak için gereken şeffaflık ve hesap verebilirlik standartlarını karşılamaktan çok uzak. Bu ceza, teknoloji devlerinin Avrupa'nın veri koruma kurallarına uyması gerektiğinin açık bir göstergesi." dedi. Uber ise karara itiraz edeceğini ve temyiz sürecinin başlatıldığını duyurdu. Şirket, süreçte GDPR'ye uyduğunu savunuyor ve Hollanda makamlarının kararının "temelsiz" olduğunu öne sürüyor.
ABD Teknoloji Şirketlerine Yönelik Artan Yaptırımlar
Bu ceza, Avrupalı düzenleyicilerin ABD merkezli teknoloji şirketlerine yönelik artan baskısının son örneği. Son yıllarda Avrupa Komisyonu ve ulusal düzenleyiciler; Google, Apple, Meta ve Amazon gibi şirketlere veri gizliliği, rekabet ve dijital piyasa kuralları ihlalleri nedeniyle toplamda milyarlarca euro ceza kesti. Özellikle 2018'de yürürlüğe giren GDPR ve 2022'de kabul edilen Dijital Piyasalar Yasası (DMA), teknoloji devlerinin Avrupa'daki faaliyetlerini yakından denetleyen yasal çerçeveler olarak öne çıkıyor. Uber'e verilen bu ceza, dijital platformların kullanıcı verilerini ve algoritmik karar süreçlerini düzenleyen yasalara ne kadar ciddi yaptırımlar uygulandığını gösteriyor.
Uzmanlara göre bu karar, yalnızca Uber'i değil, benzer iş modellerine sahip tüm platform ekonomisi şirketlerini etkileyecek. Otomatik karar verme sistemlerinin kullanıldığı tüm sektörlerde şeffaflık ve hesap verebilirlik talepleri artacak. Ayrıca, bu tür kararların yalnızca Avrupa ile sınırlı kalmayacağı, küresel çapta veri koruma düzenlemelerini de şekillendirebileceği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Uber'e verilen bu ceza, Türkiye'deki dijital platformlar ve veri güvenliği tartışmaları açısından da önemli bir emsal teşkil ediyor. Türkiye, 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) ile benzer bir düzenlemeye sahip olsa da, uygulama ve denetim açısından Avrupa standartlarından oldukça uzak. Bu gelişme, Türk düzenleyicilerine veri ihlalleri konusunda daha etkin cezai yaptırımlar uygulama ve platformların algoritmik karar süreçlerini denetleme konusunda ilham verebilir. Ayrıca, Türkiye'de de faaliyet gösteren Uber ve benzeri platformların, Avrupa'daki bu yaptırımın ardından veri politikalarını yeniden gözden geçirmesi beklenebilir. Küresel teknoloji devlerinin veri egemenliği konusundaki hassasiyetinin artması, Türkiye'nin veri yerelleştirme politikalarını da güçlendirebilir.
