ABD Başkanı Donald Trump ile Çin Devlet Başkanı Xi Jinping arasında geçen ay gerçekleşen zirvenin ardından, iki ülke arasındaki ilişkilerde daha az çatışmacı bir dönemin sinyalleri alınıyor. Bu gelişme, özellikle Asya-Pasifik bölgesinde yıllardır kullanılan 'Hint-Pasifik' kavramının sorgulanmasına ve belki de terk edilmesine yol açarken, Çin'in bölgesel nüfuzunu artırması için yeni bir fırsat penceresi aralıyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio'nun Hindistan ve ABD Savunma Bakanı Peter Hegseth'in Singapur ziyaretleri, bu değişimin diplomatik ve askeri boyutlarını gözler önüne seriyor.
Gelişmenin arka planı
'Hint-Pasifik' terimi, Barack Obama yönetimi döneminde, özellikle Çin'in bölgesel yükselişine karşı bir denge unsuru olarak popülerlik kazandı. Terim, Amerika Birleşik Devletleri'nin Çin'i çevreleme stratejisinin bir parçası olarak, Hindistan, Japonya, Avustralya ve diğer müttefikleri içeren bir ittifak ağını tanımlıyordu. Ancak Trump yönetiminin son döneminde ve Joe Biden yönetiminde dahi bu kavramın somut sonuçlar üretmekte zorlandığı görüldü. Özellikle Çin'in ekonomik büyümesi ve Kuşak ve Yol Girişimi gibi altyapı projeleriyle bölgedeki etkisini artırması, ABD liderliğindeki bu bloğun etkinliğini sorgulatıyor.
Geçen ayki Xi-Trump zirvesinde, iki liderin ticaret, teknoloji ve Tayvan konularında daha ılımlı bir dil kullanması, analistlere göre 'Hint-Pasifik' stratejisinin artık eski cazibesini yitirdiğini gösteriyor. Zirve sonrası yayınlanan ortak bildiride, 'bölgesel iş birliği' ve 'istikrar' vurgusu yapılması, Çin'in bu kavramı kendi lehine yeniden tanımlama çabalarını destekleyebilir. Ayrıca, Rubio'nun Hindistan ziyareti sırasında Yeni Delhi yönetiminin de 'Hint-Pasifik' tanımına mesafeli durması, ittifakın zayıfladığının bir başka işareti olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Asya-Pasifik'teki güç dengesi değişirken, Çin'in diplomatik ve ekonomik manevraları daha da belirleyici hale geliyor. Bölge ülkeleri, ABD ile Çin arasında bir tercih yapmak zorunda kalmaktan kaçınırken, Çin'in 'ortak kader topluluğu' söylemi giderek daha fazla karşılık buluyor. Özellikle Güneydoğu Asya Ülkeleri Birliği (ASEAN) üyeleri, Çin'le ticari ilişkilerini derinleştirmeye devam ediyor. Hegseth'in Singapur ziyareti, ABD'nin bölgedeki askeri varlığını sürdürme kararlılığını gösterse de, savunma bütçelerindeki kısıtlamalar ve kamuoyunun savaş yorgunluğu, Washington'un elini zayıflatıyor.
Küresel ölçekte, 'Hint-Pasifik' kavramının zayıflaması, çok kutuplu dünya düzeninin pekişmesine katkıda bulunuyor. Çin, Rusya ve diğer yükselen güçler, ABD merkezli ittifak sistemlerine alternatif mekanizmalar geliştiriyor. BRICS ve Şanghay İşbirliği Örgütü gibi platformlar, bu dönüşümün önemli araçları haline geliyor. Öte yandan, Avrupa Birliği'nin 'Hint-Pasifik' stratejisinin de Çin'in baskısıyla sulandırıldığı gözlemleniyor; Fransa ve Almanya gibi ülkeler, Tayvan konusunda daha temkinli bir dil kullanmaya başladı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
'Hint-Pasifik' kavramının zayıflaması, Türkiye'nin Asya-Pasifik'e yönelik dış politikasında yeni fırsatlar yaratabilir. Türkiye, Çin'in Kuşak ve Yol Girişimi'nin önemli bir ortağı olarak, bu bölgedeki ticari ve diplomatik ağlarını genişletebilir. Ayrıca, ABD-Çin rekabetinin yumuşaması, Türkiye'nin hem Washington hem de Pekin'le dengeli ilişkiler yürütme stratejisine olumlu yansıyabilir. Ancak, Türkiye'nin NATO üyesi olması ve Doğu Akdeniz'deki çıkarları, bu gelişmeleri dikkatle takip etmesini gerektiriyor. Bölgesel güvenlik dinamiklerindeki değişim, Türkiye'nin Orta Asya ve Kafkasya politikalarını da etkileyebilir.
