Hindistan, küresel petrol piyasalarındaki arz daralmasını rekor karlarla fırsata çeviriyor. Ülkenin rafinerileri, Eylül 2023’ten bu yana en yüksek seviyede petrol ürünü ihracatına imza atıyor. Son haftalarda hem Rusya’nın akaryakıt ihracatına getirdiği kısıtlama hem de Ortadoğu’daki savaş ortamının yarattığı belirsizlik, rafineri marjlarını tarihi zirvelere taşıdı. Hintli enerji şirketleri, bu fiyat avantajını kullanarak Avrupa ve Asya başta olmak üzere birçok pazara yönelik sevkiyatları hızlandırdı.
Rus ambargosu ve Ortadoğu’daki çatışmalar arzı kıstı
Rusya’nın geçtiğimiz haftalarda benzin ve dizel ihracatını durdurma kararı, özellikle Asya ve Afrika pazarlarında ciddi bir boşluk yarattı. Moskova yönetiminin bu hamlesi, kendi iç piyasasında akaryakıt fiyatlarını denetleme amacı taşırken, küresel piyasada fiyatların yükselmesine neden oldu. Aynı dönemde İsrail-Hamas çatışmasının bölgesel enerji ticaretine etkisi ve İran yaptırımlarının sıkılaşması da arz endişelerini artırdı.
Hindistan’ın dev rafinerileri, bu krizi fırsata çevirmekte gecikmedi. Hindistan Petrol Şirketi (IOC), Reliance Industries ve Nayara Energy gibi şirketler, özellikle dizel ve jet yakıtı sevkiyatlarını artırdı. Singapur merkezli analiz şirketi Kpler’e göre, ülkenin petrol ürünleri ihracatı ekim ayında günde yaklaşık 1,2 milyon varile ulaştı. Bu rakam, Eylül 2023’ten bu yana en yüksek seviye olarak kaydedildi.
Küresel enerji ticaretinde yeni bir denklem
Hindistan’ın ihracat artışı, küresel petrol ticaretinde yaşanan dönüşümün de bir göstergesi. Uzun yıllar ham petrol ithalatına bağımlı olan ülke, büyük rafineri yatırımları sayesinde artık işlenmiş ürün ihraç eden bir merkez haline geldi. Özellikle Rusya’dan indirimli ham petrol alımı, Hint rafinerilerine maliyet avantajı sağlıyor. Batı yaptırımları nedeniyle Rus petrolünü düşük fiyattan alan Hindistan, bu petrolü işleyerek daha yüksek marjlarla Avrupa ve diğer pazarlara satıyor.
Bu durum, AB’nin karbon vergisi gibi düzenlemelerine rağmen Avrupa pazarının hâlâ geleneksel rafinerilere bağımlı olduğunu ortaya koyuyor. Analistler, mevcut jeopolitik koşullar devam ettiği sürece Hindistan’ın ihracatının önümüzdeki aylarda da güçlü kalacağını öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ithalata bağımlı enerji profiliyle küresel arz daralmalarına karşı hassas bir konumda. Hindistan’ın rekor ihracatı, kısa vadede Türkiye’nin de yer aldığı pazarlarda benzin, motorin ve jet yakıtı fiyatlarını aşağı yönlü baskılayabilir. Ancak asıl etki, Rusya’nın akaryakıt ambargosu ve Ortadoğu’daki çatışmaların Türkiye’nin doğrudan ticaret yaptığı güzergâhlardaki riskleri artırmasından kaynaklanıyor. Türkiye’nin rafineri kapasitesini artırma hedefi, bu tür krizlerde dışa bağımlılığı azaltmak adına stratejik önem taşıyor. Ayrıca, Ukrayna-Rusya savaşı sonrası Doğu Akdeniz’de enerji merkezi olma planları, Hindistan’ın yükselen rolü karşısında yeniden değerlendirilmeli.
