İsveç merkezli telekomünikasyon ekipmanları üreticisi Ericsson, Salı günü açıklanan 2024 dördüncü çeyrek bilançosu sonrası hisselerinde yaklaşık üç yılın en sert düşüşünü yaşadı. Şirketin brüt kâr marjındaki beklenmedik daralma, yatırımcıları şaşkına çevirirken, hisse senedi fiyatı gün içinde yüzde 10'un üzerinde değer kaybetti. Ericsson yönetimi, marj baskısının büyük ölçüde bellek çipi fiyatlarındaki küresel artıştan kaynaklandığını belirtti. Hafıza yongalarındaki fiyat sıçraması, yapay zeka ve veri merkezi yatırımlarının talebi patlatmasıyla son aylarda tüm teknoloji sektörünü etkisi altına almıştı.
Artan maliyetler kâr marjını eritiyor
Ericsson'un 2024 son çeyrek raporuna göre, şirketin düzeltilmiş brüt kâr marjı bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 42,6'dan yüzde 38,8'e geriledi. Bu düşüş, analistlerin ortalama yüzde 42,1 beklentisinin çok altında kaldı. Ericsson CEO'su Börje Ekholm, konferans görüşmesinde, "Özellikle DRAM ve NAND flash bellek fiyatlarındaki yükseliş, maliyet yapımızda öngörülmeyen bir baskı yarattı," ifadelerini kullandı. Piyasa verilerine göre, DRAM fiyatları 2024'ün son çeyreğinde yıllık bazda yüzde 80'in üzerinde artarken, NAND fiyatları yüzde 50'ye yakın yükseldi. Bu artış, akıllı telefonlardan sunuculara kadar geniş bir ürün yelpazesinde maliyetleri tetikledi.
Ericsson'un ana gelir kaynağı olan 5G baz istasyonları ve ağ ekipmanları, yüksek performanslı bellek yongalarına yoğun şekilde bağımlı olduğu için şirket fiyat artışlarından en çok etkilenen teknoloji firmalarından biri haline geldi. Analistler, Ericsson'un tedarik zincirindeki bu kırılganlığın, özellikle yapay zeka odaklı veri merkezi yatırımlarının bellek talebini artırdığı bir ortamda daha da belirginleştiğini vurguluyor. Şirket, maliyetleri düşürmek için tedarikçilerle yeniden pazarlık yapacağını ve bazı bileşenlerde alternatif kaynaklar arayacağını açıkladı.
Küresel çip krizi ve yapay zeka etkisi
Ericsson'un yaşadığı bu sıkıntı, küresel yarı iletken piyasasındaki daha büyük bir eğilimin yansıması olarak görülüyor. Yapay zeka uygulamalarının hızla yaygınlaşması, özellikle yüksek bant genişliğine sahip bellek yongalarına olan talebi patlattı. NVIDIA, AMD ve Intel gibi çip devlerinin yanı sıra Google, Microsoft ve Amazon gibi bulut hizmet sağlayıcıları, veri merkezlerini genişletmek için rekor düzeyde yatırım yapıyor. Bu durum, bellek üreticileri Samsung, SK Hynix ve Micron‘un fiyatları yukarı çekmesine olanak tanıyor. Uluslararası Yarı İletken Endüstrisi Birliği'ne (SEMI) göre, 2025 yılında küresel bellek yongası pazarının yüzde 25 büyüyerek 220 milyar dolara ulaşması bekleniyor.
Ericsson gibi telekom ekipman üreticileri, artan maliyetleri müşterilerine yansıtmakta zorlanıyor. Telekom operatörleri, özellikle Avrupa ve gelişmekte olan piyasalarda, 5G yatırımlarını yavaşlatmış durumda. Bu da Ericsson ve rakibi Nokia'nın fiyatlandırma gücünü sınırlıyor. Hisse senedi düşüşüne rağmen, bazı analistler Ericsson'un uzun vadede 5G ve uç bilişim (edge computing) alanındaki konumunun güçlü olduğunu, ancak kısa vadede marj baskısının devam edeceğini öngörüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Ericsson'un yaşadığı bu maliyet şoku, Türkiye'nin teknoloji ithalatı ve telekomünikasyon altyapısı açısından önemli sinyaller taşıyor. Türkiye, 5G ihalesini 2025 içinde yapmayı planlarken, global bellek fiyatlarındaki artış, hem bu ihale kapsamında yapılacak ekipman alımlarını hem de mevcut 4.5G şebekelerinin genişleme maliyetlerini yukarı çekebilir. Ayrıca Türkiye'de faaliyet gösteren Turkcell, Türk Telekom ve Vodafone gibi operatörler, yatırım bütçelerini oluştururken dünya piyasalarındaki fiyat dalgalanmalarını dikkate almak zorunda kalacak. Öte yandan, çip fiyatlarındaki yükseliş, Türkiye'nin yerli yarı iletken üretimi ve teknoloji bağımsızlığı hedefleri açısından da bir uyarı niteliği taşıyor; ithalata olan bağımlılık, küresel fiyat şoklarına karşı kırılganlık yaratıyor.
