Hindistan ile Nepal arasındaki sınır hattının neredeyse yüzde 98'i üzerinde uzlaşma sağlanmış durumda. Ancak, iki ülke arasındaki köklü anlaşmazlıkların sembolü haline gelen Kalapani ve Susta bölgeleri, çözüme kavuşturulamayan yüzde 2'lik dilimi oluşturuyor. Bu bağlamda, Susta bölgesinde iki ülke güvenlik güçleri arasında yaşanan çatışmalar, bölgesel istikrar açısından yeni bir endişe kaynağı olarak öne çıkıyor.
Gelişmenin Arka Planı
Susta, Nepal'in Lumbini eyaletinde, Hindistan'ın Uttar Pradeş eyaletiyle sınır oluşturan bir bölgedir. Bölge, Narayani Nehri'nin (Gandak) yatak değiştirmesi sonucu ortaya çıkan arazi anlaşmazlıklarıyla biliniyor. 1960'lı yıllarda nehrin yön değiştirmesiyle birlikte, iki ülke arasında egemenlik tartışmaları başlamıştı. Hindistan, nehrin batısında kalan araziyi kendi toprağı olarak görürken, Nepal ise bu bölgenin kendi egemenliği altında olduğunu savunuyor.
İki ülke arasındaki sınır sorunları, 2019 yılında Hindistan'ın yayımladığı siyasi haritada Kalapani, Lipulekh ve Limpiyadhura bölgelerini kendi toprakları olarak göstermesiyle yeniden alevlenmişti. Bu durum, Nepal'in sert tepkisine yol açmış ve iki ülke arasındaki ilişkilerde ciddi bir gerginlik yaşanmıştı. 2020 yılında Nepal Parlamentosu, bu bölgeleri gösteren yeni bir haritayı onaylayarak anayasal bir değişiklik yapmıştı.
Susta'daki son çatışmalar, bu tarihsel anlaşmazlığın bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İki ülkenin güvenlik güçleri arasında sınır hattında yaşanan gerginlik, bölgedeki yerel halkın yaşamını da olumsuz etkiliyor. Özellikle tarım arazileri ve nehir kaynaklarının kullanımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklar, zaman zaman fiziksel çatışmalara dönüşebiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hindistan ile Nepal arasındaki sınır anlaşmazlıkları, yalnızca iki ülkeyi ilgilendiren bir mesele olmanın ötesinde, bölgesel istikrarı da etkileyen bir boyuta sahip. Özellikle Çin'in bölgedeki artan etkisi, iki ülkenin de dikkatini çekiyor. Nepal, Çin ile olan ilişkilerini geliştirirken, Hindistan'ın güvenlik endişeleri de artıyor. Bu bağlamda, sınır anlaşmazlıklarının çözümsüz kalması, Nepal'in dış politikasında daha fazla denge arayışına girmesine neden olabilir.
Küresel ölçekte ise, Güney Asya bölgesinin istikrarı, uluslararası ticaret yolları ve enerji hatları açısından kritik öneme sahip. Hindistan'ın bölgesel güç olma iddiası, komşularıyla olan sorunlarını çözme kapasitesine bağlı olarak değerlendiriliyor. Nepal ile yaşanan bu tür anlaşmazlıklar, Hindistan'ın 'Komşuluk Öncelikli' dış politika anlayışına gölge düşürüyor.
Diplomatik kaynaklar, iki ülkenin de bu sorunları diyalog yoluyla çözmeye istekli olduğunu, ancak iç siyasi dinamiklerin bu süreci karmaşıklaştırdığını belirtiyor. Özellikle Nepal'deki siyasi partilerin ulusalcı söylemleri, hükümetin esneklik göstermesini zorlaştırıyor. Hindistan'da da benzer şekilde, sınır güvenliği konusunda kamuoyu duyarlılığı yüksek.
Uzmanlar, bu tür krizlerin iki ülke arasındaki ekonomik iş birliğini de olumsuz etkileyebileceği konusunda uyarıyor. İki ülke arasındaki ticaret hacmi ve enerji iş birliği projeleri, siyasi gerilimlerden zarar görebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Güney Asya'daki gelişmeleri yakından takip etmekle birlikte, Hindistan-Nepal sınır anlaşmazlığı doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir konu değildir. Ancak, bu tür bölgesel gerilimler, küresel güç dengeleri açısından önem taşımaktadır. Özellikle Çin'in bölgedeki nüfuzunun artması, Türkiye'nin Orta Asya ve Güney Asya ile olan ilişkilerinde yeni dinamikler yaratabilir. Türkiye, bölgesel istikrarın sağlanması yönünde barışçıl çözümleri desteklemekte ve bu tür anlaşmazlıkların diyalog yoluyla çözülmesini önemsemektedir. Ayrıca, Türkiye'nin geliştirdiği savunma sanayi ürünleri ve bölgesel iş birliği projeleri, bu tür kriz bölgelerinde alternatif ortaklıklar arayan ülkeler için cazip olabilir.
