Hamas, yaklaşık 20 yıl sonra ilk kez Gazze Şeridi'ndeki siyasi ve idari kontrolünden vazgeçme sinyali verdi. Pazartesi günü yapılan resmi açıklamada, örgütün Gazze'nin yönetimini bağımsız Filistinli teknokratlardan oluşan bir komiteye devretmeye hazır olduğu duyuruldu. Bu karar, ABD Başkanı Donald Trump tarafından desteklenen barış planının ikinci aşamasının önünü açmak ve tıkanmış müzakerelere ivme kazandırmak amacı taşıyor. Hamas, ayrıca bu adımla Filistin Yönetimi'nin (PA) Gazze üzerinde yeniden söz sahibi olmasına yeşil ışık yakmış oldu. Ancak İsrail ve ABD'nin bu öneriye nasıl yanıt vereceği merak konusu.
Gelişmenin Arka Planı: 20 Yıllık Hamas Yönetimi ve Barış Planının Tıkanması
Hamas, 2007 yılında Gazze'deki seçimleri kazanmasının ardından bölgede fiili yönetimi ele geçirmişti. O tarihten bu yana İsrail ile dört büyük savaş yaşayan örgüt, uluslararası toplum tarafından terör örgütü olarak sınıflandırılıyor. Son olarak 2023 Ekim'inde başlayan İsrail-Hamas savaşı, bölgede büyük bir insani krize yol açtı. Trump yönetiminin desteklediği barış planı, esasen İsrail ile Filistin arasındaki müzakereleri yeniden başlatmayı hedefliyordu. Ancak Hamas, planın ilk aşamasını reddederek müzakereleri çıkmaza soktu. Şimdi ise örgüt, yönetimden çekilme taahhüdü vererek ikinci aşamaya geçiş için zemin hazırlamak istiyor.
Hamas'ın bu kararının ardında, uluslararası baskı ve Gazze'deki insani kriz de etkili oldu. Mısır ve Katar arabuluculuğunda yürütülen dolaylı müzakerelerde, Hamas'ın yönetimden çekilmesi sık sık gündeme geliyordu. Örgüt, bu adımı atarak hem siyasi meşruiyetini korumayı hem de Filistin Yönetimi ile birleşme çabalarına katkı sağlamayı hedefliyor. Ancak halihazırda Hamas militanları, İsrail askerlerine karşı silahlı mücadeleyi bırakmış değil.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Trump Planının Geleceği ve Filistinli Teknokratların Rolü
Trump'ın damadı Jared Kushner tarafından hazırlanan barış planı, Filistin devletini ekonomik yatırımlarla ödüllendirme vaadine dayanıyor. Ancak plan, Filistinlilerin toprak bütünlüğü ve Doğu Kudüs'ün başkent olması taleplerini karşılamadığı için Hamas tarafından reddedilmişti. Şimdi Hamas'ın yönetimden çekilme teklifi, ABD'nin planı yeniden canlandırması için bir fırsat olarak görülüyor. Önerilen teknokrat komite ise, Gazze'nin yeniden inşasını yönetecek bağımsız bir yapı olacak. Ancak bu komitenin Hamas'a yakın isimlerden oluşması, İsrail ve ABD için kabul edilebilirlik sorunu doğurabilir.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, uzun süredir Hamas'ın Gazze'deki kontrolünü sonlandırmayı hedeflediğini açıklıyor. Ancak Tel Aviv, Hamas'ın tamamen silahsızlandırılması ve örgütün siyasi kanadının da tasfiye edilmesi şartını öne sürüyor. Hamas'ın bu son hamlesi, İsrail'in daha önceki koşullarına tam olarak uymuyor. Öte yandan Mısır ve Ürdün, bu gelişmeyi Filistin birliği açısından olumlu bir adım olarak değerlendiriyor. ABD Dışişleri Bakanlığı, Hamas'ın açıklamasına temkinli yaklaşırken “sözlerin eyleme dönüşmesini” beklediklerini ifade etti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Hamas ile yakın siyasi ilişkileri bulunan nadir ülkelerden biri. Ankara, Hamas’ı Filistin halkının meşru bir temsilcisi olarak görmese de, örgütün siyasi kanadı ile diyalog halinde. Bu gelişme, Türkiye’nin Doğu Akdeniz’deki stratejik konumu ve Filistin davasına verdiği destek açısından önem taşıyor. Hamas’ın yönetimden çekilmesi, İsrail’le ilişkileri normale döndürme çabasındaki Türkiye için bir denge unsuru olabilir. Ayrıca Türkiye’nin Gazze’nin yeniden inşasında oynayabileceği rol, bu kararla birlikte somutlaşabilir. Ancak Filistin Yönetimi ve Hamas arasındaki uzlaşmanın kalıcı olması, bölgesel istikrar ve Türkiye’nin dış politikası için belirleyici olacaktır.
