Hamas, İsrail'in aşırı sağcı Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir'in Filistinli mahkum Hassan Salameh'i öldürme tehdidini sert bir dille kınadı. Hamas'tan yapılan açıklamada, Ben-Gvir'in söz konusu tehdidinin uluslararası hukuka ve mahkumların haklarına açık bir saldırı olduğu belirtildi. Hassan Salameh, İsrail hapishanelerinde uzun süredir tutulan ve sağlık durumu kötüleşen Filistinli mahkumlardan biri olarak biliniyor. İsrail hapishane idaresinin bu tür tehditlerle mahkumlara yönelik baskıyı artırdığı ifade ediliyor.
Olayın Arka Planı
Hassan Salameh, 1996 yılında İsrail'de düzenlenen bir dizi intihar saldırısından sorumlu tutularak tutuklanmış ve ağırlaştırılmış müebbet hapse mahkum edilmişti. O tarihten bu yana cezaevinde kalan Salameh, zaman zaman açlık grevlerine katılarak ve sağlık sorunlarıyla gündeme geldi. İsrail yönetimi, Filistinli mahkumlara yönelik politikalarını sertleştirirken, özellikle Ben-Gvir'in göreve gelmesinden bu yana cezaevlerindeki koşullar daha da ağırlaştı. Ben-Gvir, daha önce de Filistinli mahkumlara yönelik idam cezasını savunmuş ve infaz yasasını kolaylaştıracak adımlar atmıştı. Hamas, bu son tehdidi, İsrail'in Filistin halkına yönelik sistematik baskısının bir parçası olarak değerlendiriyor.
Filistinli gruplar, Ben-Gvir'in açıklamalarını provokasyon olarak nitelendirerek, bunun bölgede yeni bir tırmanmaya yol açabileceği uyarısında bulundu. İsrail hapishanelerinde yaklaşık 5 bin Filistinli mahkum bulunuyor; bunların bir kısmı idari gözaltı adı altında yargılanmaksızın tutuluyor. Uluslararası insan hakları örgütleri, İsrail'in mahkumlara yönelik muamelesini sık sık eleştiriyor ve işkence iddialarını raporlarına taşıyor. Hamas'ın açıklaması, bu tür ihlallere karşı uluslararası toplumu harekete geçmeye çağırıyor.
Ben-Gvir'in tehdidi, İsrail iç siyasetinde de tartışma yarattı. Muhalefet partileri, bu tür açıklamaların İsrail'in uluslararası itibarına zarar verdiğini ve güvenlik risklerini artırdığını belirtti. Ancak iktidar koalisyonu içindeki aşırı sağ partiler Ben-Gvir'e destek vererek, Filistinli mahkumlara yönelik caydırıcılığın artırılması gerektiğini savundu. Bu gerilim, İsrail'in Filistin topraklarındaki askeri operasyonlarının ve yerleşim genişlemesinin gölgesinde yaşanıyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Ortadoğu'da tansiyon zaten yüksek. Gazze'deki insani kriz, Batı Şeria'daki çatışmalar ve Lübnan sınırındaki gerginlik, bölgeyi ateşe vermiş durumda. Ben-Gvir'in tehdidi, Filistin meselesinin uluslararası alanda yeniden gündeme gelmesine neden olabilir. Hamas'ın kınaması, Filistin davasına destek veren ülkelerden yankı bulabilir. Özellikle Katar, Türkiye ve İran gibi ülkeler, İsrail'in mahkum politikalarını eleştiriyor. Avrupa Birliği ve Birleşmiş Milletler ise genellikle İsrail'i uluslararası hukuka uymaya çağırıyor ancak somut yaptırım konusunda isteksiz davranıyor.
Bu olay, İsrail ile Hamas arasındaki dolaylı müzakereleri de etkileyebilir. Daha önce mahkum takası konusunda yürütülen görüşmeler, Ben-Gvir'in sert açıklamalarıyla sekteye uğrayabilir. Hamas, İsrailli askerlerin serbest bırakılması karşılığında Filistinli mahkumların salıverilmesini talep ediyor. Ancak İsrail yönetimi, özellikle ağır suçlardan hüküm giymiş mahkumların serbest bırakılmasına karşı çıkıyor. Ben-Gvir'in tehdidi, bu denklemi daha da karmaşık hale getiriyor.
Uluslararası kamuoyunda, İsrail'in mahkumlara yönelik tutumu, ülkenin demokratik değerlerle olan çelişkisini gözler önüne seriyor. İnsan hakları savunucuları, idam tehdidinin uluslararası sözleşmelere aykırı olduğunu vurguluyor. İsrail'in taraf olduğu Medeni ve Siyasi Haklara İlişkin Uluslararası Sözleşme, keyfi infazları yasaklıyor. Ancak İsrail, işgal altındaki topraklarda bu sözleşmelerin geçerli olmadığını savunarak eleştirileri reddediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bilinen bir ülke olarak, İsrail'in mahkumlara yönelik tehditlerini yakından takip ediyor. Ben-Gvir'in açıklamaları, Türkiye'nin İsrail'e yönelik eleştirilerini artırabilir ve iki ülke arasındaki zaten gergin olan ilişkileri daha da geriletebilir. Türkiye, uluslararası platformlarda Filistinli mahkumların haklarını savunmaya devam edecektir. Ayrıca, bölgede artan tansiyon, Türkiye'nin güvenlik endişelerini de beraberinde getiriyor; zira istikrarsızlık, terör örgütlerinin bölgede yuvalanmasına zemin hazırlayabilir. Türkiye, diplomasi yoluyla gerilimin düşürülmesi için çaba göstermeli ve Filistinli mahkumların insani koşullarının iyileştirilmesi için uluslararası baskıyı artırmalıdır.
