ABD'de yaklaşık 13 milyon üyesiyle ülkenin en büyük Protestan mezhebinden biri olan Güneyli Baptist Konvansiyonu (SBC), yıllık toplantısında kadınların pastör (papaz) olmasını yasaklayan kuralı genişletip genişletmeyeceğini tartışıyor. Örgüt, son yıllarda kadınları en üst düzey pastoral pozisyonlara atayan ya da bunu yapma hakkını savunan kiliseleri ihraç etmişti. Şimdi ise bu yasağın daha da katılaştırılması ve tüm SBC kiliseleri için bağlayıcı hale getirilmesi gündemde.
Gelişmenin Arka Planı
Güneyli Baptist Konvansiyonu, 2023 yılında iki büyük kiliseyi kadın pastör atadıkları gerekçesiyle ihraç etmişti: Teksas'taki Saddleback Kilisesi ve Kentucky'deki Fern Creek Baptist Kilisesi. Bu ihraçlar, mezhep içinde yıllardır süren kadın pastör tartışmasını alevlendirmişti. SBC'nin resmi inanç bildirgesi olan İnanç ve Mesaj (Baptist Faith and Message), 2000 yılında yapılan bir revizyonla 'pastörlük ofisinin sadece erkeklere ait olduğunu' belirtiyor. Ancak bu ifade, bireysel kiliseler için bağlayıcı değil; her kilise kendi pastörünü seçmekte özgür.
Bu yılki yıllık toplantıda (SBC Annual Meeting), muhafazakar kanat bu özgürlüğü kaldırmak istiyor. Önerilen değişiklik, kadın pastör atayan kiliselerin 'dostane olmayan bir şekilde' ihraç edilmesini ve bu kiliselerin konvansiyona mali katkılarının kabul edilmemesini öngörüyor. Ayrıca, pastörlük pozisyonunun sadece erkeklere ait olduğu kuralının, herhangi bir kadının pastör olarak atanmasının SBC'nin temel inançlarına aykırı olduğunu teyit etmesi bekleniyor.
SBC Başkanı Bart Barber, bu konuda bir referandum yapılmasını desteklediğini ancak mezhebin bölünmemesi için dikkatli olunması gerektiğini söyledi. Muhafazakarlar ise kuralın netleştirilmesinin mezhebin teolojik bütünlüğü için şart olduğunu savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
SBC, sadece ABD'de değil, dünya genelinde misyonerlik faaliyetleriyle de tanınıyor. Bu nedenle SBC'nin alacağı kararlar, küresel Hıristiyan dünyasında da yankı buluyor. Kadınların dini liderlik rollerine ilişkin tartışmalar, birçok Protestan mezhebinde ve hatta Katolik Kilisesi'nde devam ediyor. SBC'nin katılaştırdığı kurallar, Amerikan toplumunda din ve toplumsal cinsiyet eşitliği arasındaki gerilimin bir yansıması olarak görülüyor. Muhafazakar Hıristiyanlık, kadınların kilise hiyerarşisindeki yerini İncil'deki sınırlamalarla açıklarken, liberaller bu yorumun modern toplumsal değerlerle uyumlu olmadığını düşünüyor.
Diğer yandan, ABD'deki siyasi kutuplaşma bu tartışmayı da etkiliyor. SBC üyelerinin büyük kısmı Cumhuriyetçi Parti'ye yakın. Kadın pastör yasağı, muhafazakar seçmen tabanını pekiştirme amacı taşıyor olabilir. Ancak genç kuşakların bu konuda daha liberal görüşlere sahip olması, mezhebin uzun vadede üye kaybına yol açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, nüfusu ağırlıklı olarak Müslüman bir ülke olmakla birlikte, Amerikan dini gruplarının kararları doğrudan Türkiye'yi etkilemez. Ancak ABD'deki bu tür tartışmalar, küresel Hıristiyan-Müslüman diyalogunu ve din özgürlüğü algısını etkileyebilir. SBC'nin katılaştırdığı kurallar, kadın hakları konusunu yeniden gündeme getirirken, Türkiye gibi laiklik ve dini değerler arasında denge arayan ülkelerde de benzer tartışmalara referans oluşturabilir. Ayrıca, Türkiye'deki Hıristiyan azınlıklar üzerinde dolaylı etkileri olabilir. Küresel ölçekte dini kurumların kadın liderliğine bakışı, Türkiye'nin de dahil olduğu uluslararası insan hakları söylemlerine yansıyabilir.
