Güney Kore Merkez Bankası (BOK), ülkenin en büyük şirketlerinin hisselerine dayalı kaldıraçlı borsa yatırım fonlarının (ETF) piyasa yoğunlaşmasını derinleştirdiği, oynaklığı artırdığı ve tek yönlü işlem akışlarını güçlendirdiği uyarısında bulundu. Yonhap haber ajansının aktardığı bir rapora göre BOK, özellikle Samsung Electronics ve SK Hynix gibi dev şirketlerin tek hisse senedine dayalı kaldıraçlı ETF'lerinin yarattığı risklere dikkat çekti. Bu fonlar, yatırımcılara söz konusu hisselerdeki günlük fiyat hareketlerinin iki veya üç katını kazandırmayı hedeflerken, aynı anda piyasada istikrarsızlığa yol açabiliyor.
Kaldıraçlı ETF'lerin Piyasaya Etkisi
BOK'un analizine göre, kaldıraçlı ETF'ler özellikle küçük ve orta ölçekli yatırımcılar arasında popüler hale geldi. Bu fonlar, günlük bazda hesaplanan kaldıraç etkisi sayesinde, yatırımcılara kısa vadeli spekülasyon imkânı sunuyor. Ancak merkez bankası, bu durumun piyasada "sürü psikolojisi" yaratarak tek yönlü işlem akışlarını tetikleyebileceğini belirtiyor. Örneğin, bir hisse senedindeki düşüş trendi, kaldıraçlı ETF'lerin otomatik satış emirleriyle daha da derinleşebiliyor. Bu da küçük yatırımcılar için büyük kayıplara yol açarken, genel piyasa istikrarını tehdit ediyor.
BOK, raporunda Samsung Electronics ve SK Hynix gibi büyük hisselere yoğunlaşan bu fonların, Kore borsasının (KOSPI) zaten yüksek olan yoğunlaşma oranını daha da artırdığını vurguluyor. İki şirketin borsadaki toplam ağırlığı %30'un üzerinde seyrederken, bu durum herhangi bir şokun tüm piyasayı orantısız şekilde etkilemesine neden olabiliyor. Merkez bankası, kaldıraçlı ETF'lerin bu yoğunlaşmayı daha da körüklediğini ve sistemik risk oluşturduğunu ifade ediyor.
Küresel Bir Eğilim ve Düzenleyici Tepkiler
Tek hisse senedine dayalı kaldıraçlı ETF'ler, son yıllarda sadece Güney Kore'de değil, ABD ve Avrupa'da da popülerlik kazandı. Ancak bu ürünlerin yarattığı riskler, düzenleyicileri harekete geçirdi. ABD Menkul Kıymetler ve Borsa Komisyonu (SEC), 2022 yılında bu tür fonları piyasaya süren şirketlere karşı daha sıkı önlemler alırken, Avrupa Birliği de ESMA aracılığıyla benzer uyarılarda bulundu. BOK'un bu uyarısı, küresel düzenleyici çerçevenin henüz bu yeni nesil ürünlere tam uyum sağlayamadığını gösteriyor. Koreli yetkililer, yatırımcı korumasını artırmak ve piyasa manipülasyonunu önlemek amacıyla bu fonların işlem hacmine sınırlama getirilmesini veya daha yüksek teminat şartı getirilmesini değerlendiriyor.
Uzmanlar, kaldıraçlı ETF'lerin özellikle volatilite dönemlerinde daha büyük tehdit oluşturduğunu belirtiyor. Kore’nin ihracat odaklı ekonomisi, çip sektöründeki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor; bu da kaldıraçlı ürünlerin riskini artırıyor. Samsung ve SK Hynix gibi şirketler, küresel yarı iletken tedarik zincirinin merkezinde yer alıyor. Bu nedenle, bu hisselerdeki aşırı oynaklık, yalnızca Kore piyasalarını değil, küresel teknoloji hisselerini de etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye gibi gelişmekte olan piyasalar için de önemli bir uyarı niteliği taşıyor. Türkiye'de de BES ve yatırım fonları aracılığıyla kaldıraçlı ürünlere erişim artıyor. BOK’un uyarısı, Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve TCMB için erken bir sinyal olabilir. Özellikle Türk bankacılık sektörünün yoğunlaşma oranı ve BIST 100’deki birkaç büyük hissenin ağırlığı düşünüldüğünde, benzer riskler Türkiye için de geçerli. Küresel piyasalardaki bu tür gelişmeler, Türkiye’nin finansal istikrar politikalarında proaktif olması gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, çip krizi ve teknoloji hisselerindeki dalgalanma, Türkiye’nin ithalat bağımlılığı açısından dikkatle izlenmeli.
