Güney Kore'nin finansal piyasa düzenleyicisi Financial Supervisory Service (FSS), kaldıraçlı borsa yatırım fonlarının (ETF'ler) neden olduğu aşırı volatilite ve yatırımcı kayıpları karşısında nadir görülen bir kamu özrü yayınladı. FSS Başkanı Lee Bok-hyun, 10 Mart 2025'te yaptığı açıklamada, düzenleyici kurumun kaldıraçlı ETF'lerin risklerini yeterince denetlemediğini ve bu ürünlerin piyasaya sürülme sürecinde gerekli önlemleri almadığını kabul etti. Özür, Güney Kore borsasında işlem gören kaldıraçlı ETF'lerin Şubat ayında yaşadığı ani değer kayıplarının ardından geldi. Bu fonlar, yatırımcıların kısa vadeli spekülasyon yapmasına olanak tanıyan ve genellikle günlük bazda 2 ila 3 kat kaldıraç kullanan yapılardır. FSS, söz konusu ETF'lerin piyasa yapıcılığı ve likidite sorunları nedeniyle 20 Şubat'ta bir günde %50'ye varan kayıplar yaşadığını tespit etti.
Gelişmenin Arka Planı: Kaldıraçlı ETF Piyasasında Düzenleme Zafiyeti
Güney Kore, 2019 yılından bu yana kaldıraçlı ve ters ETF'lere izin veriyor. Bu ürünler özellikle perakende yatırımcılar arasında popüler hale gelirken, düzenleyici kurumlar risk yönetimi konusunda yetersiz kaldı. FSS'nin özür açıklaması, kurumun kendi iç denetim raporuna dayanıyor. Raporda, ETF ihraççılarının risk bildirimlerinin yetersiz olduğu ve piyasa yapıcılarının likidite sağlama yükümlülüklerinin net olmadığı belirtiliyor. Lee Bok-hyun, "Bu olay, düzenleyici sistemimizdeki zafiyetleri açıkça ortaya koydu. Yatırımcı koruması önceliğimiz olmalıydı ancak başarısız olduk" dedi. Kore Borsası (KRX) de olayın ardından kaldıraçlı ETF'lerin işlem kurallarını sıkılaştırdı. 1 Mart itibarıyla, bu fonların günlük fiyat dalgalanma limitleri %30 ile sınırlandırıldı ve ihraççıların aylık risk raporu sunması zorunlu hale getirildi.
Olayın perde arkasında, küresel piyasalardaki risk iştahının artması ve özellikle yapay zeka hisselerindeki spekülatif hareketler yatıyor. Güney Kore'de işlem gören kaldıraçlı ETF'lerin çoğu, ABD teknoloji hisselerini takip ediyor. NVIDIA ve AMD gibi hisselerdeki aşırı dalgalanmalar, yerel ETF'lerin de sert hareket etmesine neden oldu. FSS, söz konusu günde kaldıraçlı ETF'lerin toplam işlem hacminin 3 trilyon won (yaklaşık 2,3 milyar dolar) olduğunu ve bu hacmin %70'inin perakende yatırımcılara ait olduğunu açıkladı.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Finansal İstikrar ve Düzenleme Trendleri
Güney Kore'deki bu özür, Asya-Pasifik bölgesinde kaldıraçlı ürünlere yönelik düzenleme tartışmalarını yeniden alevlendirdi. Japonya ve Tayvan da benzer ürünleri denetleyen kurumlarında reform sinyali verdi. Japonya Finansal Hizmetler Ajansı (FSA), 2024 yılında kaldıraçlı ETF'lerin risklerini azaltmak için yeni kurallar getirmiş olsa da, Güney Kore'deki olay bu kuralların yetersiz olduğunu gösteriyor. Küresel bazda, Uluslararası Menkul Kıymetler Komisyonu (IOSCO) kaldıraçlı ürünler için daha sıkı standartlar belirlemeyi planlıyor. Özellikle gelişmekte olan piyasalarda, perakende yatırımcıların bu tür spekülatif araçlara yönelmesi finansal istikrar riski oluşturuyor. Güney Kore olayı, Güneydoğu Asya ülkelerinde de benzer ürünlere izin veren düzenleyiciler için bir uyarı niteliğinde. Endonezya ve Malezya, kaldıraçlı ETF'lerin piyasaya sürülmesini geçici olarak durdurdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de kaldıraçlı ETF'ler doğrudan işlem görmese de, küresel piyasalardaki gelişmeler Sermaye Piyasası Kurulu (SPK) ve Borsa İstanbul için önemli dersler içeriyor. Türkiye'de kaldıraçlı ürünler (örneğin VİOP'taki kontratlar) benzer riskler taşıyor. SPK'nın ürün onay süreçlerinde daha fazla risk değerlendirmesi yapması, yatırımcı korumasını artırabilir. Ayrıca, küresel piyasalardaki spekülatif dalgalanmaların Türk Lirası ve İMKB30 endeksine etkisi göz önüne alındığında, düzenleyici kurumların benzer mea culpa durumlarına düşmemek için proaktif olması gerekiyor. Bu olay, Türkiye'deki finansal düzenlemelerin uluslararası standartlarla uyumlaştırılması sürecine katkı sağlayabilir.
