Gazze'de yaklaşık üç yıl süren kesintinin ardından çocuklar, yetersiz kaynaklarla donatılmış çadırlar ve geçici alanlarda okula döndü. Birleşmiş Milletler Filistinli Mültecilere Yardım Ajansı (UNRWA) ve yerel eğitim yetkilileri, binlerce öğrencinin ders başı yaptığını ancak altyapının ciddi şekilde hasar gördüğünü belirtiyor. Okul binalarının çoğu çatışmalarda kullanılamaz hale gelirken, eğitim faaliyetleri çadırlarda, hasarlı binaların kalıntılarında ve açık alanlarda sürdürülüyor.
Yıllar süren kesintinin ardından eğitimde yeni dönem
Gazze'de eğitim sistemi, son üç yılda yaşanan çatışmalar, abluka ve yerinden edilmeler nedeniyle neredeyse tamamen çöktü. Birleşmiş Milletler verilerine göre, bölgedeki okul çağındaki çocukların büyük bir kısmı bu süre zarfında kesintisiz eğitim alamadı. UNRWA, 2023-2024 eğitim yılında yaklaşık 300 bin öğrencinin okula erişiminin kısıtlandığını tahmin ediyor. Bu yıl ise sınırlı da olsa bir yeniden başlama çabası var. Ancak okulların yalnızca yüzde 30'u kullanılabilir durumda. Kalan binalar ya tamamen yıkılmış ya da ağır hasarlı.
Eğitim faaliyetleri, UNRWA'nın öncülüğünde ve bazı uluslararası sivil toplum kuruluşlarının desteğiyle yürütülüyor. Çadırlarda kurulan geçici sınıflarda temel dersler veriliyor: Arapça, matematik, fen bilimleri ve İngilizce. Ancak ders kitapları, defterler, kalemler ve hatta sıralar bile yetersiz. Öğretmenler, bir sınıfta 50'den fazla öğrenciyle ilgilenmek zorunda kaldıklarını belirtiyor. Elektrik kesintileri nedeniyle aydınlatma ve ısınma sorunları da yaşanıyor. Kış aylarında çadırların soğuk olması, yaz aylarında ise aşırı sıcaklar eğitimi güçleştiriyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Gazze'deki eğitim krizi, sadece insani bir sorun değil; aynı zamanda bölgesel istikrar ve gelecek nesiller açısından da kritik bir mesele. Uzun süreli eğitim kesintileri, çocukların psikolojik gelişimini olumsuz etkiliyor, radikalleşme riskini artırıyor ve ekonomik kalkınmayı uzun vadede baltalıyor. BM raporlarına göre, Gazze'de 2022'de işsizlik oranı yüzde 45'in üzerindeydi ve yoksulluk sınırının altında yaşayan nüfus yüzde 60'ı aşıyordu. Eğitimden mahrum kalan bir nesil, bu tabloyu daha da kötüleştirebilir. Uluslararası toplum, UNRWA'ya yapılan bağışları artırma çağrısında bulunuyor. Ancak ajans, 2023'te yaşanan finansman krizi nedeniyle hizmetlerini küçültmek zorunda kalmıştı. ABD ve Avrupa ülkelerinin desteği kritik önemde.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Gazze'deki eğitim krizi, Türkiye'nin Orta Doğu politikası ve insani diplomasisi açısından önemli bir sınavdır. Türkiye, Filistin davasına verdiği destekle bölgede etkili bir aktör olmayı sürdürüyor. Eğitim yardımları, Türkiye'nin yumuşak gücünü pekiştirebilir. Ayrıca, istikrarsız bir Gazze, Türkiye'nin güvenlik ve ekonomi çıkarlarını da dolaylı olarak etkiler. Türk hükümeti, UNRWA'ya yaptığı katkıları artırarak ve sahadaki sivil toplum kuruluşları aracılığıyla eğitim desteği sağlayarak bu süreçte rol alabilir. Uzun vadede, Gazze'de barış ve refah, bölgesel istikrar için elzemdir.
