Fransa, İngiltere ve Almanya liderleri, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında doğrudan ateşkes müzakereleri yapılması önerisini desteklediklerini açıkladı. Karar, Pazar günü Londra’da düzenlenen savunma zirvesinin ardından kamuoyuyla paylaşıldı. Avrupa’nın üç büyük gücü, Kiev ve Moskova arasındaki çatışmanın diplomatik yollarla çözümüne yönelik bu adımı, savaşın insani ve ekonomik maliyetlerini azaltma çabası olarak değerlendiriyor.
Gelişmenin arka planı
Londra’daki savunma toplantısına Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, İngiltere Başbakanı Keir Starmer ve Almanya Başbakanı Olaf Scholz katıldı. Zirvede Ukrayna’ya askeri yardımların sürdürülmesi ve savaşın sonlandırılmasına yönelik diplomatik girişimler ele alındı. Üç lider, ortak bir bildiriyle, Zelenski ve Putin arasında yüz yüze bir görüşme yapılmasının ateşkes için kritik bir adım olacağını vurguladı.
Macron daha önce de Putin’le diyalog kanallarını açık tutma çağrısı yapmıştı. Scholz ise Rusya’nın Ukrayna’ya karşı savaşının ancak müzakere masasında sona erebileceğini belirtiyor. Starmer’ın liderliğindeki İngiltere hükümeti ise Kiev’e verdiği askeri desteğe rağmen, diplomasiye de şans tanınması gerektiğini düşünüyor.
Ukrayna cephesinde son haftalarda yoğun çatışmalar sürerken, her iki taraf da ağır kayıplar veriyor. Batılı istihbarat kaynaklarına göre, kış koşullarının yaklaşmasıyla birlikte askeri operasyonların hız kesmesi bekleniyor. Bu durum, diplomatik girişimler için bir pencere açabilir.
Bölgesel ve küresel boyut
Fransa, İngiltere ve Almanya’nın ortak tutumu, Avrupa Birliği’nin Ukrayna politikasında bir denge arayışına işaret ediyor. Bir yandan Rusya’ya karşı yaptırımlar ve askeri yardım devam ederken, diğer yandan diplomasi kanalları açık tutuluyor. Özellikle ABD’de yapılacak başkanlık seçimleri sonrası Ukrayna’ya desteğin azalabileceği endişesi, Avrupalı liderleri daha proaktif bir rol oynamaya itiyor.
Rusya ise Batı’nın bu girişimine temkinli yaklaşıyor. Kremlin sözcüsü Dmitri Peskov, daha önce yaptığı açıklamalarda, Ukrayna’nın Batı’nın kuklası haline geldiğini ve doğrudan müzakerelerin ancak Kiev’in tarafsızlığını kabul etmesi halinde mümkün olabileceğini söylemişti.
Öte yandan, Çin ve Hindistan gibi ülkeler de arabuluculuk teklifleriyle sürece dahil olmaya çalışıyor. Pekin, barış planı olarak adlandırdığı 12 maddelik bir öneri sunarken, Yeni Delhi de taraflar arasında diyalog kurulması için çaba harcıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna-Rusya savaşında arabulucu rolü üstlenen ülkelerin başında geliyor. Antalya Diplomasi Forumu ve İstanbul’da yapılan müzakereler, Ankara’nın bu alandaki etkinliğini göstermişti. Fransa, İngiltere ve Almanya’nın yeni girişimi, Türkiye’nin arabuluculuk pozisyonunu doğrudan etkilemese de, Avrupalı aktörlerin sürece daha fazla dahil olması, Ankara’nın diplomatik manevra alanını daraltabilir. Öte yandan, Türkiye’nin hem NATO üyesi olması hem de Rusya’yla iyi ilişkilerini sürdürmesi, olası bir ateşkes sürecinde kilit roller üstlenmesine olanak tanıyabilir. Ankara’nın, Montrö Sözleşmesi kapsamında Karadeniz’deki güvenlik dengelerini de gözettiği düşünüldüğünde, bu gelişmeyi yakından takip etmesi bekleniyor.
