Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, 8 Eylül 2024 Pazar günü Filistin Genel Seçim Yasası'nda kapsamlı değişiklikler içeren bir kararname yayımladı. Değişiklikler kapsamında Filistin Yasama Konseyi'ndeki sandalye sayısı 132'den 150'ye çıkarıldı, seçim barajı yüzde 2'den yüzde 1,5'e düşürüldü ve kadınlar ile gençlerin seçim sürecine katılımını artırmaya yönelik kotalar getirildi. Yeni düzenleme, 2005'ten bu yana yapılamayan genel seçimlerin önünü açmak amacıyla hazırlandı.
Gelişmenin arka planı: Seçimler neden erteleniyordu?
Filistin'de son genel seçimler 2006 yılında yapılmış, Hamas'ın Gazze'yi kontrol etmesiyle birlikte seçim süreci fiilen askıya alınmıştı. Abbas'ın 2021 yılında seçim kararı almasına rağmen, İsrail'in Doğu Kudüs'te oy kullanılmasına izin vermemesi ve Hamas-Fetih arasındaki derin ayrılıklar nedeniyle seçimler iptal edilmişti. Yeni yasa değişikliği, özellikle genç seçmenlerin ve kadınların siyasi temsilini güçlendirerek, mevcut siyasi krize bir çözüm bulunmasını hedefliyor. Abbas'ın danışmanları, düşük seçim barajının küçük partilerin meclise girmesini kolaylaştıracağını ve çoğulcu bir siyasi yapının oluşmasına katkı sağlayacağını belirtti.
Değişiklikler arasında, genç adaylar için yaş sınırının 25'ten 23'e düşürülmesi ve kadın kotasının yüzde 20'den yüzde 25'e yükseltilmesi de yer alıyor. Ayrıca, yurt dışında yaşayan Filistinlilerin oy kullanma prosedürleri kolaylaştırıldı. Ancak Hamas, yasa değişikliğini tek taraflı olarak nitelendirerek reddetti. Hamas sözcüsü, "Abbas'ın meşruiyeti olmayan bir kararnameyle seçim yasasını değiştirmesi, ulusal mutabakatı zedeler" açıklamasında bulundu.
Bölgesel ve küresel boyut: Uluslararası toplum nasıl karşıladı?
Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve Arap Birliği, yasa değişikliğini "demokratik sürecin canlandırılması yönünde olumlu bir adım" olarak değerlendirdi. AB Dış İlişkiler Servisi'nden yapılan açıklamada, "Filistin halkının iradesini özgürce ifade edebilmesi, iki devletli çözümün geleceği açısından kritik önemdedir" denildi. ABD Dışişleri Bakanlığı ise daha temkinli bir dil kullanarak, "seçimlerin kapsayıcı, güvenilir ve şeffaf bir şekilde yapılması gerektiğini" vurguladı.
Bölgede İsrail, yasa değişikliğine henüz resmi bir yanıt vermedi. Ancak İsrailli yetkililerin, Hamas'ın seçimlere katılması halinde bunu kabul etmeyeceklerini daha önceki açıklamalarında belirttikleri biliniyor. Mısır ve Ürdün ise Filistin iç uzlaşısını desteklediklerini yineleyerek, tarafları diyaloğa çağırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Filistin davasını geleneksel olarak destekleyen ülkeler arasında yer alıyor. Ankara, 2021'deki seçim sürecinde tarafları uzlaştırmaya çalışmış ancak başarılı olamamıştı. Yeni yasa değişikliği, özellikle Hamas-Fetih ayrılığını gidermeye yönelik doğrudan bir hüküm içermediğinden, Türkiye'nin mevcut arabuluculuk çabalarının devamını gerektirebilir. Ayrıca, Doğu Kudüs'te oy kullanma meselesi, Türkiye'nin sıkça gündeme getirdiği bir konu; yeni yasanın bu konuyu çözmekten uzak olması, Ankara'nın BM nezdinde girişimlerini sürdüreceğini gösteriyor. Türkiye için Filistin'de istikrarlı bir siyasi yapı, bölgesel güvenlik ve İsrail'le ilişkilerin normalleşmesi açısından önem taşıyor.
