Filipinler'in askeri modernizasyon yol haritasının, bütçe kısıtlamaları nedeniyle gecikmeye hazırlandığı bildirildi. Eleştirmenler, Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr.'ın sözde kalan bir yaklaşım sergilediğini ve iddialı projeye olan bağlılığını sorguladıklarını belirtiyor. 2024 yılında Marcos, 1,9 trilyon Filipin pesosu değerinde revize edilmiş bir bütçeyi onaylamıştı.
Modernizasyon Programının Arka Planı
Filipinler'in askeri modernizasyon çabaları, 2013 yılında başlatılan ve ülkenin silahlı kuvvetlerini bölgesel tehditlere karşı güçlendirmeyi amaçlayan kapsamlı bir programın parçası. Program, özellikle Güney Çin Denizi'ndeki artan gerilimler ve Çin'in bölgedeki yayılmacı politikaları karşısında kritik önem taşıyor. Ancak, yıllar geçmesine rağmen somut adımların atılamaması, savunma kapasitesinin istenen seviyeye ulaşmasını engelliyor.
Marcos yönetimi, selefi Rodrigo Duterte döneminde başlatılan projeleri sürdürme sözü vermişti. Fakat bütçe tahsisatlarındaki yetersizlikler ve ekonomik zorluklar, modernizasyon planlarını sekteye uğratıyor. 2024 bütçesinde savunmaya ayrılan payın beklenenin altında kalması, eleştirilerin odağında yer alıyor.
Uzmanlar, Filipinler'in savunma harcamalarının GSYİH'ye oranının bölgedeki diğer ülkelere kıyasla düşük olduğunu vurguluyor. Örneğin, Vietnam ve Endonezya gibi ülkeler savunmaya daha fazla kaynak ayırırken, Filipinler'in bu konuda geride kaldığı belirtiliyor. Ayrıca, ülkenin karşı karşıya olduğu iç güvenlik sorunları (terör örgütleri, ayrılıkçı hareketler) da kaynakların dağılımını etkiliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Filipinler, ABD ile ittifak ilişkisini güçlendirerek Çin'e karşı denge politikası izliyor. 2023'te ABD'ye ek askeri üs erişimi verilmesi, iki ülke arasındaki savunma işbirliğini derinleştirdi. Ancak, modernizasyon gecikmeleri, Filipinler'in bu ittifaktaki etkinliğini azaltabilir. ABD, bölgede güçlü bir müttefik olarak Filipinler'in caydırıcılık kapasitesini artırmasını bekliyor.
Güney Çin Denizi'ndeki gerilim, sadece Filipinler için değil, bölgedeki tüm ülkeler için risk oluşturuyor. Çin'in iddialı tavrı, ASEAN ülkeleri arasında ortak bir savunma mekanizması ihtiyacını doğuruyor. Filipinler'in askeri yetersizliği, ASEAN'ın kolektif güvenlik çabalarını da zayıflatabilir.
Uzmanlar, Filipinler'in savunma sanayisini geliştirmek için dışa bağımlılığı azaltması gerektiğini söylüyor. Yerli üretim kapasitesinin artırılması, hem ekonomik hem de stratejik bağımsızlık açısından önem taşıyor. Ancak, mevcut bütçe kısıtları bu hedefi zorlaştırıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Filipinler'in savunma modernizasyonundaki gecikmeler, Türkiye'nin savunma sanayii ihracatı açısından bir fırsat olabilir. Türk savunma şirketleri (Baykar, ASELSAN, TUSAŞ) son yıllarda Güneydoğu Asya'da etkinlik kazanıyor. Filipinler, insansız hava araçları ve deniz platformları gibi alanlarda Türkiye'den tedarik sağlayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin bölgedeki savunma işbirlikleri, Çin'e karşı denge politikası izleyen ülkelerle ilişkileri güçlendirebilir. Ancak, Filipinler'in bütçe kısıtları, potansiyel satışları sınırlayabilir.
