Fas'ta milyonlarca seçmen, bugün 395 sandalyeli parlamentoyu belirlemek için sandık başına gidiyor. Seçim, ülkenin karşı karşıya olduğu derin ekonomik sorunlar ve yeni getirilen dijital vekalet ile sahtekarlıkla mücadele önlemleri gölgesinde gerçekleşiyor. Oy verme işlemi yerel saatle sabah 08.00'de başladı ve akşam 19.00'da sona erecek. İlk sonuçların gece yarısından itibaren açıklanması bekleniyor.
Seçimin Arka Planı ve Ekonomik Zorluklar
Fas, son yıllarda artan işsizlik, yüksek enflasyon ve gelir eşitsizliği ile mücadele ediyor. Özellikle genç nüfus arasında işsizlik oranı %30'un üzerinde seyrediyor. Kuraklık ve pandeminin turizm sektörü üzerindeki olumsuz etkileri, ekonomik kırılganlığı daha da artırdı. Hükümet, Uluslararası Para Fonu (IMF) ile 2023'te 5 milyar dolarlık bir kredi anlaşması imzalayarak mali dengeleri sağlamaya çalışsa da, halkın büyük bölümü geçim sıkıntısı çekiyor.
Seçimlere katılan başlıca partiler arasında iktidardaki Adalet ve Kalkınma Partisi (PJD), ana muhalefet partisi İstiklal Partisi ve ilerici sol eğilimli Sosyalist Birlik Partisi (USFP) yer alıyor. Ancak, siyasi analistler, seçmen katılımının düşük olabileceğini ve özellikle gençler arasında siyasi partilere olan güvenin azaldığını belirtiyor. 2016 seçimlerinde katılım oranı %43 olarak gerçekleşmişti.
Yeni Dijital Önlemler ve Sahtekarlıkla Mücadele
Bu seçimlerde ilk kez uygulanan dijital vekalet sistemi, yurt dışında yaşayan Faslıların oy kullanmasını kolaylaştırmayı amaçlıyor. Yurt dışındaki seçmenler, elektronik ortamda vekalet vererek ülkedeki temsilcileri aracılığıyla oy kullanabilecek. Ayrıca, seçim sahtekarlığını önlemek amacıyla her sandıkta biyometrik kimlik doğrulama sistemleri devreye alındı. Bu yenilikler, şeffaflığı artırmayı ve seçim güvenliğini güçlendirmeyi hedefliyor.
Ancak, muhalefet partileri, dijital sistemlerin yeterince test edilmediğini ve özellikle kırsal bölgelerde altyapı eksiklikleri nedeniyle sorunlar yaşanabileceğini dile getiriyor. Bağımsız gözlemciler ise seçim sürecini yakından takip ediyor. Fas İnsan Hakları Derneği (AMDH) gibi kuruluşlar, oy verme işleminin adil ve şeffaf geçmesi için çağrıda bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Fas, Kuzey Afrika'nın istikrarlı ülkelerinden biri olarak görülse de, son yıllarda bölgesel gerilimler ve ekonomik sıkıntılarla boğuşuyor. Batı Sahra sorunu, Cezayir ile yaşanan gerginlik ve Libya'daki istikrarsızlık, Fas'ın dış politikasını şekillendiriyor. Ayrıca, Avrupa Birliği ile imzalanan balıkçılık ve tarım anlaşmaları, ülke ekonomisi için kritik önemde. Seçim sonuçları, Fas'ın AB, ABD ve Afrika Birliği ile ilişkilerini de etkileyebilir.
Küresel ölçekte ise Fas, terörle mücadelede Batı'nın önemli bir müttefiki konumunda. Ülke, aynı zamanda Afrika'ya açılan bir kapı olarak stratejik bir konuma sahip. Seçimlerin ardından kurulacak yeni hükümetin, ekonomik reformları hızlandırması ve yabancı yatırımcı güvenini tazelemesi bekleniyor. Ancak, siyasi istikrarsızlık riski, ülkenin kredi notunu ve yatırım ortamını olumsuz etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Fas'taki seçimler, Türkiye'nin Kuzey Afrika'daki ekonomik ve siyasi çıkarları açısından yakından izlenmeli. Türkiye ile Fas arasındaki ticaret hacmi son yıllarda artış gösterse de, hâlâ potansiyelin altında. Yeni hükümetin ekonomik politikaları, Türk müteahhitlik firmalarının bölgedeki projelerini ve ihracatı etkileyebilir. Ayrıca, Fas'ın istikrarı, Akdeniz ve Sahel bölgesindeki güvenlik dengeleri için kritik. Türkiye, Fas ile ilişkilerini güçlendirerek bölgede etkinliğini artırabilir. Ancak, Batı Sahra konusundaki hassasiyetler ve Cezayir ile olan rekabet, Ankara'nın manevra alanını sınırlayabilir. Seçim sonuçları, Türkiye'nin Afrika açılımı stratejisi için bir test niteliğinde.
