Etiyopya, Pazartesi günü yapılan genel seçimlerde sandık başına gitti. Seçimlerin, Başbakan Abiy Ahmed liderliğindeki Refah Partisi'ni iktidara taşıması bekleniyor. Ancak ülkede devam eden silahlı çatışmalar, oy kullanma kısıtlamaları ve muhalefetin seçim sürecine yönelik eleştirileri, oylamanın mevcut statükoyu değiştirip değiştiremeyeceği sorusunu gündeme getirdi. Yaklaşık 37 milyon kayıtlı seçmenin bulunduğu ülkede, oy verme işlemi birçok bölgede güvenlik endişeleri nedeniyle sınırlı kaldı.
Seçimlerin arka planı: Savaş ve gerilim
Etiyopya, son yıllarda etnik çatışmalar ve siyasi krizlerle sarsılıyor. Özellikle Tigray bölgesinde hükümet güçleri ile Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) arasındaki savaş, binlerce kişinin ölümüne ve yüz binlerce kişinin yerinden edilmesine yol açtı. Bu çatışma, seçimlerin yapıldığı bölgelerde de etkisini gösterdi; Tigray'da oy kullanma işlemi gerçekleştirilemedi. Ayrıca Oromiya ve Amhara gibi bölgelerde de güvenlik sorunları nedeniyle birçok seçim merkezi açılamadı. Muhalefet partileri, seçimlerin adil ve özgür bir ortamda yapılmadığını, hükümetin baskıcı politikalarının muhalif sesleri susturduğunu iddia ediyor.
Başbakan Abiy Ahmed, 2018'de iktidara geldiğinde reform vaatleriyle umut yaratmıştı. Ancak Tigray'a yönelik askeri müdahale, uluslararası toplumun tepkisini çekti ve ülkeyi insani bir krizin eşiğine getirdi. Seçimlerin, Abiy'nin meşruiyetini güçlendirmesi beklenirken, muhalefetin boykot çağrıları ve seçimlerin bazı bölgelerde ertelenmesi, sürecin tartışmalı hale gelmesine neden oldu. Afrika Birliği ve diğer uluslararası gözlemciler, seçimlerin kısmen de olsa barışçıl geçmesini umuyor, ancak sonuçların kabul edilebilirliği konusunda endişelerini dile getiriyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nda stratejik bir konuma sahip ve bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip. Ülkedeki iç savaş, Sudan, Somali ve Eritre gibi komşu ülkeleri de etkiliyor. Özellikle Nil Nehri üzerinde yapılan Büyük Etiyopya Rönesans Barajı (GERD) nedeniyle Mısır ve Sudan ile yaşanan anlaşmazlıklar, gerilimi tırmandırıyor. Seçimlerin ardından hükümetin baraj konusundaki tutumunu sürdürmesi bekleniyor. Ayrıca Etiyopya, Afrika Birliği'nin merkezine ev sahipliği yapıyor ve kıtada barış gücü misyonlarına katkıda bulunuyor. Ülkedeki istikrarsızlık, bölgesel ticaret yollarını ve terörle mücadele çabalarını tehdit ediyor. ABD ve Avrupa Birliği, seçim sürecini yakından takip ederken, Türkiye de Etiyopya ile askeri ve ekonomik iş birliğini geliştirmeye çalışıyor. Ancak seçim sonuçlarının şeffaflığı, uluslararası aktörlerin güvenini belirleyecek.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya'daki seçimler, Türkiye'nin Afrika Boynuzu'ndaki etkisi açısından önem taşıyor. Türkiye, Etiyopya'ya askeri insansız hava aracı (SİHA) satışı yaparak ve kalkınma projelerine destek sağlayarak bölgede nüfuzunu artırmaya çalışıyor. Seçimlerin ardından hükümetin devam etmesi, Türkiye'nin mevcut ilişkilerini sürdürmesi anlamına gelirken, muhalefetin yönetime gelmesi durumunda ilişkilerde yeniden şekillenme olabilir. Ayrıca Etiyopya'daki istikrarsızlık, Somali ve Sudan gibi Türkiye'nin yoğun ilgi gösterdiği diğer Afrika ülkelerindeki güvenliği de etkileyebilir. Türkiye, bölgede arabuluculuk rollerini güçlendirmek ve enerji iş birliklerini artırmak istiyorsa, Etiyopya'daki siyasi istikrarı desteklemesi kritik önemde.
