Etiyopya, pazartesi günü parlamento ve bölgesel seçimler için sandık başına gidiyor. Analistler, Başbakan Abiy Ahmed liderliğindeki Refah Partisi'nin (PP) seçimleri ezici bir çoğunlukla kazanmasını bekliyor. Ancak ülkenin birçok bölgesinde devam eden şiddet olayları ve etnik gerginlikler, seçim sürecinin gölgesinde kalmasına neden oluyor. 2018 yılında iktidara gelen Abiy Ahmed'in reformist söylemi uluslararası alanda takdir toplasa da, iç politikada artan baskı ve muhalif seslerin susturulması eleştirilere yol açıyor.
Seçim öncesi ortam: Huzursuzluk ve şiddet
Seçimlere günler kala ülkenin kuzeyindeki Tigray bölgesinde halen devam eden çatışmalar, seçimlerin kapsayıcılığı konusunda endişelere yol açıyor. Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile federal güçler arasındaki çatışmalar Kasım 2020'den bu yana sürüyor. Tigray bölgesi seçimlere katılamazken, diğer bazı bölgelerde de oy verme işlemleri aksamış durumda. Oromo ve Amhara gibi büyük etnik gruplar arasındaki çatışmalar da seçim ortamını geriyor. Başbakan Abiy'nin ülkeyi birleştirme vaatlerine rağmen, etnik ayrışma derinleşerek devam ediyor.
Seçim kampanyası sürecinde muhalif parti liderlerine yönelik tutuklamalar yaşandı. Bazı muhalif medya organları kapatılırken, internet erişimi de kısıtlandı. Uluslararası gözlemciler seçim öncesi belirledikleri kriterlerin karşılanmadığını belirterek gözlemci göndermeme kararı aldı. Bu durum seçimlerin meşruiyeti konusunda soru işaretleri oluşturuyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Etiyopya, Afrika Boynuzu'nda stratejik bir konuma sahip olması ve Afrika Birliği'nin merkezine ev sahipliği yapması nedeniyle bölgesel istikrar açısından kritik öneme sahip. Seçim sonuçları sadece Etiyopya'yı değil, Sudan, Somali ve Kenya gibi komşu ülkeleri de etkileyebilir. Abiy Ahmed'in liderliğinde daha önce Eritre ile barış anlaşması imzalanmış ancak Tigray savaşıyla birlikte bu kazanım sekteye uğramıştı.
Batılı ülkeler ve özellikle ABD, Etiyopya'daki insani kriz ve çatışmaların sona ermesi çağrısında bulunuyor. Çin ise Etiyopya'daki ekonomik yatırımlarını artırırken, Rusya da siyasi nüfuz alanını genişletmeye çalışıyor. Etiyopya'daki iç karışıklıklar, bu güçler arasındaki rekabeti de körüklüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Etiyopya ile 2020 yılında Dostluk ve İşbirliği Anlaşması imzalayarak ilişkilerini güçlendirmiştir. Somali'de askeri üssü bulunan Türkiye, Afrika Boynuzu'nda istikrarın sağlanmasına önem vermektedir. Etiyopya'daki istikrarsızlık, bölgesel güvenliği tehdit ederken Türkiye'nin yatırımlarını da olumsuz etkileyebilir. Ayrıca Etiyopya, Türk savunma sanayiinin potansiyel pazarı konumundadır. Türkiye, iç sorunlarına rağmen Etiyopya ile dengeli bir ilişki sürdürmeye çalışmakta, ancak Abiy yönetiminin otoriterleşme eğilimi Ankara'nın demokrasi vurgusuyla çelişebilmektedir. Yine de Türkiye, kalkınma yardımları ve ticari ilişkiler yoluyla Etiyopya'daki nüfuzunu korumaya gayret etmektedir.
