Etiyopya'nın Amhara bölgesinde faaliyet gösteren silahlı Fano hareketi, orduya ait askeri kamyonları ve silahları ele geçirdiklerini açıkladı. Fano sözcüleri, ele geçirilen araçların ve silahların görüntülerini paylaşarak operasyonun ayrıntılarını kamuoyuna duyurdu. Etiyopya hükümeti henüz konuya ilişkin resmi bir açıklama yapmadı. Bölgede hükümet güçleri ile Fano militanları arasındaki çatışmalar son aylarda yeniden şiddetlendi.
Çatışmaların Arka Planı ve Fano Hareketi
Fano, Amhara bölgesinde 2023 yılında patlak veren ve hükümetin bölgedeki güvenlik yapılanmasını yeniden düzenleme girişimlerine karşı çıkan silahlı bir hareket olarak ortaya çıktı. Başlangıçta yerel milis güçleri olarak örgütlenen Fano, kısa sürede düzenli ordu birliklerine karşı gerilla taktikleri kullanan bir yapıya dönüştü. Hareket, Amhara halkının haklarının korunmasını ve bölgedeki federal hükümetin baskıcı politikalarının sona erdirilmesini talep ediyor.
Etiyopya Başbakanı Abiy Ahmed'in yönetimi, Fano'yu yasa dışı bir örgüt olarak tanımlarken, örgütün sivillere yönelik saldırılar düzenlediğini iddia ediyor. Fano ise federal güçlerin bölgede sivil halka yönelik şiddet uyguladığını ve keyfi tutuklamalar yaptığını öne sürüyor. Son aylarda Amhara'da okullar, sağlık tesisleri ve ulaşım ağları büyük ölçüde işlevsiz hale geldi; bölge genelinde insani yardım erişimi kısıtlandı.
Fano'nun ele geçirdiğini iddia ettiği askeri araçlar ve silahlar, örgütün lojistik kapasitesini artırdığını gösteriyor. Uzmanlar, bu tür ele geçirmelerin Fano'nun sahadaki etkinliğini ve moralini yükselttiğini, ancak çatışmaların daha da uzamasına yol açabileceğini belirtiyor. Etiyopya ordusu, son dönemde Amhara kırsalında Fano mevzilerine yönelik hava operasyonları düzenliyor. Bölgeden gelen haberlere göre, çatışmalar nedeniyle binlerce sivil yerinden edilmiş durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Etiyopya'daki istikrarsızlık, Afrika Boynuzu'nda geniş yankı uyandırıyor. Ülke, Nil Nehri kıyısındaki stratejik konumu ve Kızıldeniz'e yakınlığı nedeniyle küresel güçlerin ilgi odağında. Amhara'daki çatışmalar, Etiyopya'nın komşuları Eritre, Sudan ve Somali ile ilişkilerini de etkiliyor. Eritre, geçmişte Tigray Halk Kurtuluş Cephesi'ne karşı Etiyopya ordusuyla işbirliği yapmıştı; ancak şimdi Amhara'daki Fano hareketiyle olası bağlantıları endişeyle izleniyor.
Birleşmiş Milletler ve Afrika Birliği, Etiyopya'daki çatışmaların sona erdirilmesi için çağrılarını sürdürüyor. Ancak uluslararası toplumun etkisi sınırlı; Etiyopya hükümeti, iç meselelere dış müdahaleyi reddediyor. ABD ve Avrupa Birliği, Amhara'daki insan hakları ihlallerine ilişkin raporlar üzerine bazı yaptırım tehditlerinde bulunmuş, fakat somut adımlar atılmamıştı. Çin ve Rusya ise Etiyopya hükümetine askeri ve ekonomik destek sağlayarak nüfuzlarını koruyor.
Fano'nun ele geçirdiği askeri teçhizat, örgütün dış destek alıp almadığı sorusunu da gündeme getiriyor. Bazı analistler, Fano'nun Eritre veya Sudan üzerinden silah temin ettiğini öne sürerken, örgüt bu iddiaları reddediyor. Etiyopya hükümeti, Fano'yu dış güçlerin maşası olmakla suçluyor; ancak bağımsız kaynaklar bu iddiayı doğrulamıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Etiyopya, Türkiye'nin Afrika açılımında stratejik bir ortak olarak öne çıkıyor. Türk müteahhitlik firmaları ülkede altyapı projeleri yürütüyor; THY, Addis Ababa'ya düzenli uçuşlar gerçekleştiriyor. Amhara'daki çatışmaların şiddetlenmesi, Türk yatırımlarını ve bölgedeki ekonomik çıkarları riske atabilir. Ayrıca Etiyopya, Afrika Boynuzu'nda istikrarın anahtarı; çatışmaların uzaması, Kızıldeniz ve çevresinde güvenlik sorunlarını derinleştirir. Türkiye, bölgede diplomatik dengeleri gözeterek hem hükümetle hem de muhalif gruplarla temaslarını sürdürüyor. İnsani krizin büyümesi, Türkiye'nin insani yardım rolünü artırabilir.
