ABD, Eritre'ye uyguladığı kilit yaptırımları kaldırdı. Bu karar, Kızıldeniz'de Husi saldırılarının küresel deniz taşımacılığını aksatması ve Etiyopya'nın Tigray bölgesinde çatışmaların yeniden şiddetlenmesiyle aynı döneme denk geldi. Analistler, Eritre'nin stratejik konumunun giderek daha fazla önem kazandığını belirtiyor.
Yaptırımların Kaldırılması ve Arka Planı
ABD Hazine Bakanlığı, Eritre'ye yönelik 2009'dan bu yana yürürlükte olan bazı yaptırımları kaldırdı. Bu yaptırımlar, Eritre'nin Somalili militan gruplara destek verdiği iddiasıyla Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları çerçevesinde uygulanmıştı. ABD'nin bu adımı, Eritre'nin bölgedeki artan jeopolitik ağırlığını tanıdığı şeklinde yorumlanıyor. Eritre, Kızıldeniz'in batı kıyısında stratejik bir konuma sahip; Bab el-Mendeb Boğazı'na yakınlığı ve uzun kıyı şeridiyle deniz ticaret yollarının güvenliği açısından kritik bir ülke.
Yaptırımların kaldırılması, Eritre'nin uluslararası izolasyonunu kısmen sona erdirirken, Batı'nın bölgedeki etkisini artırma çabası olarak da değerlendiriliyor. Son yıllarda Çin ve Rusya'nın Afrika Boynuzu'nda artan varlığı, ABD'yi bölgede yeni müttefikler aramaya itiyor. Eritre, Asmara yönetimi altında uzun süredir kapalı bir ülke olsa da, stratejik konumu nedeniyle yeniden ilgi odağı haline gelmiş durumda.
Kızıldeniz'de Husi Tehdidi ve Tigray'da Yeni Çatışmalar
Kızıldeniz'de Yemen'deki Husi isyancıların ticari gemilere yönelik saldırıları, küresel deniz taşımacılığını ciddi şekilde tehdit ediyor. Bu saldırılar, Süveyş Kanalı üzerinden Avrupa'ya giden enerji ve ticaret yollarını alternatif güzergâhlara yönlendiriyor. Eritre, Kızıldeniz'in batı yakasında yer alarak, deniz güvenliği operasyonlarında kilit bir üs olma potansiyeli taşıyor. ABD ve müttefikleri, Husi saldırılarını engellemek için Eritre topraklarını kullanma seçeneğini değerlendiriyor olabilir.
Öte yandan, Etiyopya'nın Tigray bölgesinde 2022'de imzalanan Pretoria Anlaşması'na rağmen çatışmalar yeniden alevlendi. Tigray Halk Kurtuluş Cephesi (TPLF) ile Etiyopya federal hükümeti arasındaki gerilim, Eritre'yi doğrudan ilgilendiriyor. Eritre, 2020-2022 arasındaki Tigray savaşında Etiyopya hükümetini desteklemiş ve Tigray'a asker göndermişti. Şimdi ise Tigray'daki çatışmaların yeniden başlaması, Eritre'nin sınır güvenliğini tehdit ediyor. Eritre, Tigray'daki gelişmeleri yakından takip ederken, olası bir mülteci akınına karşı da hazırlık yapıyor.
Bölgesel analistler, Eritre'nin Tigray'daki istikrarsızlıktan endişe duyduğunu, ancak aynı zamanda bu durumun ülkenin Batı nezdindeki stratejik değerini artırdığını belirtiyor. Eritre, Tigray sorununda arabuluculuk yapabilecek veya sınır güvenliğini sağlamak için Batı'dan destek alabilecek bir konumda.
Eritre'nin Artan Stratejik Değeri
Eritre, uzun yıllar uluslararası yaptırımlar ve izolasyonla karşı karşıya kaldı. Ancak son gelişmeler, ülkenin jeopolitik önemini yeniden gündeme taşıdı. Kızıldeniz'deki güvenlik krizi, Eritre'nin limanlarını ve askeri üslerini stratejik bir varlık haline getiriyor. ABD, Eritre ile ilişkilerini geliştirerek Kızıldeniz'de daha etkin bir rol oynamayı hedefliyor. Ayrıca Eritre, Etiyopya ile olan sınır anlaşmazlıkları ve Tigray krizi nedeniyle bölgesel dengelerde kilit bir aktör.
Uzmanlar, Eritre'nin Batı ile yakınlaşmasının, Afrika Boynuzu'ndaki güç dengesini değiştirebileceğini söylüyor. Çin'in Cibuti'deki askeri üssü ve bölgedeki artan yatırımları, ABD'nin Eritre'ye yönelik hamlesini hızlandırmış olabilir. Eritre'nin doğal kaynakları sınırlı olsa da, stratejik konumu ve limanları, bölgesel güvenlik mimarisinde önemli bir yer tutuyor. Yaptırımların kaldırılması, Eritre ekonomisine de olumlu yansıyabilir; uluslararası yatırımcıların ülkeye ilgisi artabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Eritre'nin stratejik öneminin artması ve ABD yaptırımlarının kaldırılması, Türkiye'nin Afrika Boynuzu politikası açısından dikkatle izlenmesi gereken bir gelişme. Türkiye, son yıllarda Somali, Cibuti ve Sudan gibi bölge ülkeleriyle askeri ve ekonomik işbirliğini derinleştirdi. Eritre ile ilişkiler sınırlı düzeyde olsa da, Kızıldeniz'de artan istikrarsızlık Türkiye'nin deniz ticaret yolları güvenliğini doğrudan etkiliyor. Türk dış politikası, bölgede denge gözeterek Eritre ile diyalog kanallarını açık tutmalı. Ayrıca, Tigray'daki çatışmaların yeniden başlaması, Türkiye'nin Etiyopya ile olan stratejik ortaklığını da test edebilir. Ankara'nın, hem Eritre hem de Etiyopya ile eşzamanlı iyi ilişkiler yürütmesi zor olabilir; bu nedenle diplomatik manevra alanı daralabilir.
