İsrail ile Lübnan arasında varılan ateşkes, bölgede tansiyonu düşürmüş olsa da kalıcı barışın tesisi için kritik bir adım eksik. Birleşmiş Milletler ve uluslararası gözlemciler, İsrail'in Lübnan topraklarından çekilmesinin ateşkesin sürdürülebilirliği için vazgeçilmez olduğunu vurguluyor. Şu ana kadar sağlanan kısmi ateşkes, iki ülke arasındaki on yıllardır süren gerginliği sona erdirmekten uzak; çünkü İsrail ordusunun Lübnan'daki varlığı, Hizbullah gibi silahlı grupların varlığıyla birleşince istikrarsızlığı beslemeye devam ediyor.
Gelişmenin Arka Planı
İsrail ile Lübnan arasındaki ateşkes, son olarak 2024 yılının Kasım ayında, iki hafta süren şiddetli çatışmaların ardından duyuruldu. Çatışmalar, İsrail'in kuzey sınırına yönelik Hizbullah saldırıları sonrasında İsrail'in Lübnan'ın güneyine düzenlediği askeri operasyonla başlamıştı. Ateşkes, ABD ve Fransa'nın arabuluculuğunda sağlandı ve tarafların Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin 1701 sayılı kararına uyma taahhüdünü içeriyor. Bu karar, 2006 savaşının ardından alınmış olup, Lübnan'ın güneyinde yalnızca Lübnan ordusu ve UNIFIL barış gücünün bulunmasını öngörüyor. Ancak İsrail, bu karara rağmen Lübnan topraklarında askeri varlığını sürdürüyor ve hava sahasını ihlal ediyor. Ateşkes metninde askerlerin kademeli çekilmesi öngörülse de somut bir takvim bulunmuyor. İsrail, güvenlik endişelerini gerekçe göstererek çekilmeyi ertelemeye çalışırken, Hizbullah da İsrail'in çekilmediği sürece ateşkesi tanımayacağını belirtiyor. Bu durum, bölgedeki kırılgan dengeyi daha da karmaşık hale getiriyor.
Lübnan hükümeti ise uluslararası toplumdan İsrail'e baskı yapmasını talep ediyor. Başbakan Necib Mikati, ateşkesin ancak İsrail'in işgal ettiği topraklardan çekilmesiyle anlam kazanacağını söylüyor. Öte yandan, İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, ordunun çekilmesi durumunda Hizbullah'ın yeniden güçleneceğini ve kuzeydeki yerleşimleri tehdit edeceğini ileri sürüyor. Bu iki zıt pozisyon, barışın önündeki en büyük engeli oluşturuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail-Lübnan ateşkesi, sadece iki ülke için değil, tüm Ortadoğu bölgesi için belirleyici bir öneme sahip. İran destekli Hizbullah'ın varlığı, Suriye iç savaşı ve İran-İsrail gerilimi bağlamında bölgesel bir kırılma noktası oluşturuyor. Ateşkesin başarısız olması, bölgeyi yeni bir savaşa sürükleyebilir. Diğer yandan, kalıcı bir barış, İsrail-Filistin sorununa da dolaylı yönden etki edebilir. ABD ve Avrupa Birliği, ateşkesi desteklemekle birlikte, İsrail'in güvenlik endişelerini anlayışla karşılıyor. Ancak Rusya ve Çin, İsrail'in çekilmemesini işgal olarak nitelendiriyor. Küresel enerji piyasaları da bu gelişmeden etkileniyor; Doğu Akdeniz'deki doğalgaz kaynaklarının paylaşımı, İsrail-Lübnan deniz sınırı anlaşmazlığını da gündeme getiriyor. Ateşkesin sağladığı geçici sükûnet, enerji şirketlerinin bölgedeki sondaj çalışmalarına devam etmesine olanak tanıyor. Bununla birlikte, İsrail'in Lübnan'daki varlığı, BM Güvenlik Konseyi'nde tartışmalara yol açıyor; Fransa, İsrail'e çekilmesi için bir karar tasarısı hazırlığında.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme Türkiye için yakından takip edilmesi gereken bir konu. İsrail-Lübnan hattındaki istikrarsızlık, Doğu Akdeniz'deki deniz yetki alanları ve enerji kaynaklarının paylaşımına doğrudan yansıyor. Türkiye, Libya ve Doğu Akdeniz'deki haklarını koruma politikası kapsamında, bölgedeki dengelerin değişmesinden etkileniyor. Ayrıca, Lübnan'daki Sünni toplumla tarihsel bağları bulunan Türkiye, Hizbullah'ın etkisinin artmasından kaygı duyuyor. Türkiye'nin ateşkesin kalıcı olması için diplomatik girişimlerde bulunması ve BM nezdinde inisiyatif alması, bölgesel etkinliğini artırabilir. Öte yandan, İsrail'in çekilmemesi, Türkiye'nin Filistin politikasına da dolaylı olarak etki ediyor; iki devletli çözüm vurgusu güçleniyor.
