İspanya'nın Kuzey Afrika'daki özerk kenti Ceuta'ya geçen hafta düzensiz yollarla giren 50 binden fazla Fas vatandaşı, kentin sokaklarında belirsiz bir bekleyiş içinde. İspanyol hükümetinin sınır dışı etme operasyonları sürerken, binlerce kişi temel ihtiyaçlardan yoksun şekilde parklarda ve sokaklarda yaşam mücadelesi veriyor. Bu akın, İspanya ile Fas arasındaki ilişkilerde yeni bir krize yol açarken, Avrupa Birliği'nin göç politikalarını da yeniden tartışmaya açtı.
Binlerce Faslının Umut Yolculuğu: Ceuta'ya Akın
Geçtiğimiz Pazartesi günü, İspanya'nın Ceuta kentine sığınmak için yaklaşık 8 bin kişi sınırı geçti. Bu sayı, kentin nüfusunun yaklaşık yüzde 10'una denk geliyor. Youssef El Abbas da bu kalabalığın arasındaydı. Yedi yıl önce kaybettiği hayatını geri kazanmak için sınırı geçtiğini söyleyen Abbas, 'İspanya'da çalışmak ve aileme destek olmak istiyorum. Fas'ta iş bulamıyorum, gelecek yok' diyor. Fas'ta artan işsizlik ve ekonomik zorluklar, binlerce kişiyi Avrupa'ya göç etmeye itiyor.
Ceuta'ya ulaşanların çoğu genç erkeklerden oluşuyor, ancak aralarında kadınlar ve çocuklar da var. İspanyol yetkililer, pazartesi gününden bu yana yaklaşık 4 bin kişiyi Fas'a geri gönderdiklerini açıkladı. Ancak sınır dışı işlemleri, insan hakları örgütlerinin tepkisini çekiyor. Uluslararası Af Örgütü, hızlı geri göndermelerin yasal prosedürlere uygun olmadığını belirtirken, İspanya hükümeti güvenlik gerekçesiyle sınır dışıları savunuyor.
Avrupa'nın Göç Politikaları ve İspanya-Fas Gerilimi
Bu kriz, İspanya ile Fas arasındaki diplomatik gerilimi de tırmandırdı. Fas hükümeti, İspanya'nın Batı Sahra'daki Polisario Cephesi lideri Brahim Ghali'ye sağladığı tıbbi bakımı protesto etmek için sınır kontrollerini gevşetmişti. Bu durum, binlerce kişinin Ceuta'ya geçişine zemin hazırladı. İspanya Başbakanı Pedro Sanchez, Fas'ı 'şantaj' yapmakla suçlarken, Fas Dışişleri Bakanı Nasser Bourita, ülkesinin 'sorumlu davrandığını' savundu.
Avrupa Birliği ise bu krizi yakından izliyor. AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, 'Avrupa sınırlarının korunması ve göçmenlerin insan haklarına saygı gösterilmesi konusunda İspanya'nın yanındayız' açıklamasını yaptı. Ancak uzmanlar, bu tür krizlerin AB'nin ortak göç politikası oluşturma konusundaki başarısızlığını bir kez daha gösterdiğini belirtiyor. Göç uzmanı Anna Terrón, 'Avrupa'nın göç konusunda ortak bir vizyonu yok. Her ülke kendi çıkarına göre hareket ediyor' dedi.
Ceuta Sakinleri Arasında Karışık Duygular
Ceuta'da yaşayanlar, bu ani göç dalgası karşısında karışık duygular yaşıyor. Bazıları göçmenlerin kentte güvenlik sorunlarına yol açtığını düşünürken, bazıları da onlara yardım etmeye çalışıyor. Yerel işletme sahibi Maria Gomez, 'İlk günlerde kaos vardı. Şimdi durum biraz sakinleşti, ama hala sokaklarda uyuyan insanlar var. Onlara yardım etmek istiyoruz, ama ne yapacağımızı bilemiyoruz' diyor.
İspanyol hükümeti, Ceuta'ya ek polis ve askeri birlikler sevk ederken, Kızıl Haç ve sivil toplum kuruluşları da göçmenlere yardım ulaştırmak için seferber oldu. Ancak, binlerce insanın barınma, gıda ve sağlık hizmetlerine erişimi hala sınırlı. Göçmenlerin bir kısmı, Fas'a geri gönderilmekten korktukları için isimlerini vermek istemiyor. Bir grup göçmen, 'Bizi geri gönderirlerse, hayatımız tehlikede. Fas'ta bizi hapse atabilirler' diyerek endişelerini dile getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu kriz, Avrupa'nın göç politikalarındaki kırılganlığı bir kez daha gözler önüne seriyor. Türkiye, 2016 AB-Türkiye mutabakatı kapsamında benzer bir göç baskısıyla karşı karşıya kalmış ve bu süreçte önemli bir müzakere gücü elde etmişti. İspanya-Fas krizi, AB'nin göç konusunda üçüncü ülkelerle yaptığı anlaşmaların ne kadar kırılgan olduğunu gösteriyor. Türkiye'nin bu deneyimi, benzer krizlerde daha sağlam bir müzakere pozisyonu geliştirmesine olanak tanıyabilir. Ayrıca, Batı Sahra sorunu gibi bölgesel meselelerin Avrupa'ya göçü tetikleyebileceği gerçeği, Türkiye'nin komşu bölgelerdeki istikrarın önemini daha da artırıyor. Ankara, bu tür krizlerin önlenmesi için uluslararası iş birliğinin güçlendirilmesi gerektiğini savunuyor.
