Senatör Cory Booker, İran ile yapılan nükleer anlaşmayı reddettiğini açıkladı. Bu tutum, daha önce ABD'nin İran'a yönelik askeri operasyonlarının sona ermesini destekleyen Booker'ın, anlaşmanın koşullarını yetersiz bulduğunu gösteriyor. Booker'ın açıklaması, Washington'da İran politikasına dair artan görüş ayrılıklarını ve savaş karşıtı duruş ile diplomasi arasındaki hassas dengeyi gözler önüne seriyor. Senatör, anlaşmanın İran'ın nükleer faaliyetlerini kısıtlama konusunda yeterli güvence sağlamadığını savunurken, bölgesel istikrar açısından da riskler taşıdığını belirtti.
Gelişmenin Arka Planı
Cory Booker, uzun süredir ABD'nin Ortadoğu'daki askeri varlığının azaltılması ve savaşların sona erdirilmesi yönünde görüş bildiren bir siyasetçi olarak tanınıyor. Geçmişte Irak ve Afganistan savaşlarına karşı çıkan Booker, İran ile savaşın da önlenmesi gerektiğini sıklıkla dile getirmişti. Ancak son açıklamasında, mevcut İran anlaşmasının bu amaca hizmet etmediğini ifade etti. Booker, anlaşmanın İran'ı nükleer silah üretmekten alıkoyma kabiliyetini sorgularken, Tahran'ın bölgedeki vekil güçler aracılığıyla yürüttüğü faaliyetlere de değindi. Senatör, anlaşmanın daha kapsamlı ve denetlenebilir şartlar içermesi gerektiğini vurguladı. Bu tutum, Demokrat Parti içinde İran konusunda farklı kanatlar arasında bir kırılma noktası olarak yorumlanıyor. Bazı Demokratlar, anlaşmanın tamamen korunması gerektiğini savunurken, Booker gibi isimler daha sıkı koşullar talep ediyor.
Öte yandan, Cumhuriyetçi kanat ise anlaşmayı tamamen reddetme eğiliminde. Eski Başkan Donald Trump'ın anlaşmadan çekilmesinin ardından Başkan Joe Biden, müzakereleri yeniden başlatmış ancak somut ilerleme kaydedilememişti. Booker'ın eleştirileri, Biden yönetiminin İran politikasını da zora sokuyor. Zira Senatör, anlaşmanın İran'ın balistik füze programı ve bölgesel faaliyetlerini kapsamamasını büyük bir eksiklik olarak nitelendirdi. Bu durum, özellikle İsrail ve Suudi Arabistan gibi bölge ülkelerinin endişelerini yansıtıyor. Booker, anlaşmanın sadece nükleer dosyaya odaklanmasının, İran'ın diğer tehditlerini görmezden geldiğini savunuyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Booker'ın bu çıkışı, İran anlaşmasının geleceğine dair belirsizliği artırıyor. ABD'de anlaşmaya karşı artan muhalefet, Tahran'ı daha agresif bir nükleer politikaya itebilir. İran, son aylarda uranyum zenginleştirme faaliyetlerini hızlandırmış ve uluslararası denetçilerin erişimini kısıtlamıştı. Bölgesel düzeyde, anlaşmanın zayıflaması İsrail ve Körfez ülkelerinde tedirginlik yaratıyor. İsrail, İran'ın nükleer silah kapasitesine ulaşmasını engellemek için askeri seçenekleri masada tutuyor. Suudi Arabistan ise İran'ın bölgesel nüfuzuna karşı kendi ittifaklarını güçlendiriyor. Küresel olarak, anlaşmanın çökmesi uluslararası nükleer silahlanma rejimine darbe vurabilir. Diğer ülkelerin de benzer anlaşmaları sorgulamasına yol açabilecek bu gelişme, silahsızlanma çabalarını olumsuz etkileyebilir. Avrupa Birliği, anlaşmanın ayakta kalması için yoğun diplomatik temas yürütse de ABD'deki siyasi bölünme bu çabaları zayıflatıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Booker'ın İran anlaşmasına yönelik eleştirileri, Türkiye'nin komşusu İran ile ilişkilerini doğrudan etkileyebilir. Türkiye, İran'la enerji ticareti ve sınır güvenliği konularında iş birliği yaparken, nükleer bir İran'ın bölgesel güç dengesini bozmasından endişe ediyor. Anlaşmanın başarısız olması, İran'ın nükleer programa hız vermesi anlamına gelebilir ki bu da Türkiye'nin güvenliğini tehdit eder. Öte yandan, ABD'nin İran'a yönelik yeni yaptırımları veya askeri gerilimi, Türkiye'nin enerji arz güvenliğini riske atabilir. Ankara, bu krizde diplomatik çözümden yana bir tutum sergilese de, ABD'deki iç siyasi çekişmelerin İran dosyasını çıkmaza sokması, Türkiye'nin bölgesel politika yapma alanını daraltabilir.
