Çin Ulusal Halk Kongresi (NPC) Daimi Komitesi, aralarında üç general, eski bir maliye düzenleyicisi ve bir Politbüro üyesinin de bulunduğu beş üst düzey yetkilinin milletvekilliğini düşürdü. Resmi açıklamada herhangi bir gerekçe sunulmazken, bu kararın Xi Jinping liderliğindeki Çin Komünist Partisi'nde (ÇKP) devam eden tasfiye ve disiplin soruşturmaları kapsamında alındığı ifade ediliyor.
Kimler Vekillikten Düşürüldü?
NPC Daimi Komitesi'nin kararıyla milletvekilliği sona erenler arasında eski Halk Kurtuluş Ordusu (PLA) Stratejik Destek Gücü Komutanı General Li Shangfu, eski PLA Donanma Komutanı Amiral Miao Hua ve kısa süre önce Çin'in finans düzenleyici kurumu olan Ulusal Finans Düzenleme İdaresi (NFRA) Başkanı olarak atanan ancak daha sonra görevden alınan Li Yunze de bulunuyor. Ayrıca, eski Chongqing Belediye Başkanı ve Politbüro üyesi Zhang Guohong ile eski Chongqing Belediye Başkan Yardımcısı He Shijie'nin de vekillikleri düşürüldü.
Li Shangfu, Eylül 2023'te Savunma Bakanı görevinden alınmış ve o tarihten bu yana kamuoyu önüne çıkmamıştı. Miao Hua ise Kasım 2023'te Donanma Komutanlığı görevinden alınmıştı. Li Yunze, NFRA başkanlığına atanmasından sadece birkaç ay sonra, Mayıs 2024'te görevden alınmıştı. Zhang Guohong ise Mart 2024'te Politbüro üyeliğinden ve Chongqing Belediye Başkanlığından alınmıştı.
Tasfiye Süreci Devam Ediyor
ÇKP, Xi Jinping'in önderliğinde kapsamlı bir yolsuzlukla mücadele kampanyası yürütüyor. 2012'den bu yana milyonlarca parti üyesi ve askeri personel soruşturulurken, üst düzey yetkililerin milletvekilliğinin düşürülmesi, tasfiye sürecinin rutin bir uygulaması haline geldi. Ancak bu kez aynı anda beş üst düzey ismin vekillikten düşürülmesi, sürecin hızlandığına ve genişlediğine işaret ediyor. Analistler, bu hamleyle Xi'nin ordudaki ve sivil bürokrasideki muhalif unsurları temizlemeye çalıştığını belirtiyor.
Son yıllarda askeriyede çok sayıda üst rütbeli komutanın görevden alınması, PLA içindeki hizipler arası mücadelenin boyutunu ortaya koyuyor. Özellikle Stratejik Destek Gücü gibi modern savaş alanında kritik roller üstlenen bir birliğin komutanının tasfiye edilmesi, Çin'in askeri modernizasyon programı açısından önemli bir gelişme olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çin'deki bu üst düzey tasfiyelerin yankıları yalnızca iç siyasetle sınırlı kalmıyor. Askeri komutanların vekillikten düşürülmesi, Çin'in bölgesel güvenlik politikalarında da değişikliklere yol açabilir. Özellikle Doğu Çin Denizi ve Güney Çin Denizi'ndeki gerilimlerin sürdüğü bir dönemde, Donanma Komutanlığı gibi kritik pozisyonlardaki değişimler, Çin'in deniz stratejisinde yeni bir yönelime işaret edebilir.
Finans düzenleme alanındaki tasfiye ise, Çin hükümetinin ekonomideki yavaşlamayı kontrol altına alma çabalarıyla ilişkilendiriliyor. Li Yunze'nin görevden alınması, Çin'in finans sektöründe daha sıkı denetim ve reform beklentilerini artırdı. Bu durum, küresel piyasalar tarafından yakından takip edilirken, Çin'e yatırım yapan yabancı şirketlerin risk algılarını da etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin üzerindeki bu tasfiyeler, Türkiye’nin Çin ile olan ekonomik ve diplomatik ilişkileri bağlamında önem taşımaktadır. Çin’de istikrarın sürmesi, Türkiye’nin “Kuşak ve Yol” girişimi kapsamında yürüttüğü projeler ve ticaret hacmi açısından kritik. Öte yandan, askeri alandaki değişimler, Çin’in bölgesel güç dinamikleri içindeki rolünü etkileyebilir; bu da Türkiye’nin Orta Asya ve Kafkaslardaki politikalarını dolaylı olarak şekillendirebilir. Finans düzenlemelerindeki sıkılaşma ise, Türk şirketlerinin Çin pazarına erişimini ve finansman koşullarını etkileyebilecek bir faktör olarak değerlendirilmelidir.
