Çin Devlet Başkanı Xi Jinping, Myanmar Devlet Başkanı Min Aung Hlaing ile Pekin’de bir araya gelerek iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı derinleştirme kararlılığını yineledi. Çin Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamaya göre, görüşmede ticaret, altyapı yatırımları ve bölgesel güvenlik konuları masaya yatırıldı. Bu ziyaret, Myanmar’ın 2021 askerî darbesinden bu yana uluslararası alanda izole edilmesine rağmen Pekin’in Naypyidaw ile bağlarını güçlendirme çabası olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin arka planı: Pekin’den Naypyidaw’a destek sinyali
Xi Jinping, görüşmede iki ülke arasındaki ‘paukphaw’ (kardeşlik) ilişkisinin önemini vurgulayarak, Çin’in Myanmar’ın egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı duyduğunu belirtti. İki lider, Kuşak ve Yol Girişimi kapsamındaki Çin-Myanmar Ekonomik Koridoru projelerini hızlandırma konusunda mutabık kaldı. Myanmar tarafı, Kyaukphyu limanı ve doğal gaz boru hattı gibi stratejik projelerde Çin yatırımlarının devamından duyduğu memnuniyeti dile getirdi.
Öte yandan, Batılı ülkelerin uyguladığı yaptırımlar nedeniyle ekonomik zorluk yaşayan Myanmar yönetimi, Çin’i en önemli ticari partner ve diplomatik destekçi olarak görüyor. Çin, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nde Myanmar’a yönelik sert yaptırım kararlarını veto eden ülkeler arasında yer alıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Hindistan ve ASEAN endişeli
Pekin’in Naypyidaw’a verdiği bu açık destek, bölgedeki diğer aktörler tarafından dikkatle izleniyor. Hindistan, Çin’in Myanmar’daki artan nüfuzundan rahatsızlık duyarken, ASEAN ülkeleri Myanmar’daki iç savaş ve insan hakları ihlalleri konusunda Pekin’in daha yapıcı bir rol oynamasını bekliyor. Çin ise Myanmar’daki etnik silahlı gruplarla ilişkilerini kullanarak hem iç barış sürecinde hem de bölgesel güç dengesinde kilit bir konum elde etmeye çalışıyor.
Uzmanlar, Çin’in Myanmar politikasının temelinde enerji güvenliği ve Hint Okyanusu’na erişim hedeflerinin yattığını belirtiyor. Kyaukphyu limanı, Çin’in Malakka Boğazı’na alternatif bir enerji ve ticaret rotası sağlaması açısından stratejik öneme sahip. Ayrıca, Çin sınırındaki etnik silahlı grupların kontrolündeki bölgelerdeki istikrarsızlık, Pekin’i Naypyidaw ile yakın temas halinde olmaya itiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin-Myanmar yakınlaşması, Türkiye’nin Asya-Pasifik’teki dengeleri açısından dolaylı etkilere sahip. Türkiye, Myanmar’daki askerî yönetimi tanımamakla birlikte, ASEAN ülkeleriyle ekonomik iş birliğini geliştirme çabasında. Pekin’in Naypyidaw’a desteği, Myanmar’daki siyasi krizin çözümünü geciktirerek bölgedeki insani durumu kötüleştirebilir. Bu durum, Türkiye’nin Myanmar’daki Müslüman topluluklara yönelik insani yardım çabalarını zorlaştırabilir. Ayrıca, Çin’in Hint Okyanusu’ndaki askerî varlığını artırması, Türkiye’nin Afrika ve Güney Asya’daki ticaret yolları üzerinde jeopolitik baskı oluşturma potansiyeli taşıyor.
