Çin'in A-Share piyasasında, bir halka açık şirket sahibinin boşanma davası sonucu 6 milyar yuan (886 milyon dolar) değerinde hisse senedi transferi yapması, piyasalarda kurumsal yönetim istikrarına dair endişeleri yeniden gündeme getirdi. Bu, yılın en büyük varlık bölüşmesi olarak kaydedilirken, benzer davaların hisse fiyatlarında belirsizliğe yol açtığı biliniyor. Yatırımcılar özellikle şirket sahiplerinin evliliklerinin şirket kaderiyle iç içe geçtiği durumlarda tedirgin oluyor.
Şirket patronlarının boşanması: Piyasalar neden korkuyor
Çin'in A-Share piyasası, son yıllarda birçok yüksek profilli boşanma davasına sahne oldu. Bu davaların ortak noktası, büyük hissedar olan şirket kurucularının eşleriyle anlaşamayarak hisselerinin önemli bir kısmını kaybetmesi. Son örnekte, 65 yaşındaki bir şirket kurucusu, eşine 6 milyar yuan değerinde hisse devretti. Bu tür transferler, şirket kontrolünde değişiklik yaratmasa da, piyasalarda oynaklığa yol açıyor.
Boşanma sonrası hisse devirleri, genellikle satış baskısı yaratıyor. Zira yeni hissedar (eş) çoğu zaman hisselerini nakde çevirmeyi tercih ediyor. Ayrıca, şirket kurucusunun işe odaklanma yeteneği sorgulanıyor. Bu da yatırımcı güvenini sarsıyor. Çin merkezli bir yatırım bankasının analistleri, boşanma haberlerinin ardından ilgili hisselerde ortalama yüzde 5-10 arası düşüş gözlemlediklerini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Çin özel sektörü ve kurumsal yönetim
Bu tür olaylar, Çin'de özel sektörün kurumsal yönetim standartlarına ilişkin daha geniş bir tartışmayı da beraberinde getiriyor. Çinli A-Share şirketlerinin çoğu aile şirketi niteliğinde ve kurucular genellikle hisselerin büyük kısmını elinde tutuyor. Boşanma veya miras gibi olaylar, bu kontrolün dağılmasına ve şirket stratejisinde belirsizliğe yol açabiliyor. Küresel yatırımcılar, Çin piyasalarında bu tür risklerin fiyatlanmasının zor olduğunu ve bu nedenle daha yüksek risk primi talep ettiklerini ifade ediyor.
Sydney merkezli bir fon yöneticisi konuyla ilgili olarak, "Çin'de kurumsal yönetim notları hala gelişmekte. Bu tür kişisel olayların şirket değerlemesinde bu kadar büyük etkisi olması, olgun piyasalarda pek görülmez" dedi. Ayrıca, Çin hükümeti son yıllarda kurumsal yönetim reformları yapmış olsa da, özel sektördeki yoğunluk sorununun devam ettiği belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çin’de bu tür olaylar, gelişmekte olan piyasalardaki kurumsal yönetim risklerinin bir yansımasıdır. Türkiye’de de benzer aile şirketi yapısı ve yoğunlaşmış mülkiyet, boşanma veya miras yoluyla şirket kontrolünde değişim yaşanabileceği anlamına gelir. Ancak Türk şirketlerinin çoğu borsada işlem görmemekte veya daha düşük halka açıklık oranına sahiptir. Türkiye’deki yatırımcılar için bu riske karşı korunma mekanizmaları (şirket sözleşmeleri, oy hakları düzenlemeleri) kritik önem taşır. Ayrıca, Sermaye Piyasası Kurulu’nun (SPK) kurumsal yönetim ilkeleri, bu tür durumların piyasa üzerindeki olumsuz etkisini azaltmaya yöneliktir. Çin’deki bu örnek, Türk düzenleyicilere ve yatırımcılara, kontrolün elden çıkması durumunda yaşanabilecek satış baskısına ve değer kaybına karşı hazırlıklı olmalarını hatırlatmaktadır.
