Birleşik Krallık'ı ziyaret eden Çagoslu bir heyet, parlamenterleri, Çagos Takımadaları'nın Mauritius'a devredilmesine yönelik durdurulmuş yasama sürecini tamamlamaya çağırdı. Chagos Refugees Group (Çagos Mülteciler Grubu) üyeleri, konunun siyasetin dar koridorlarında rehin alındığını belirterek, adaların 1960'lardan bu yana süren sömürge yönetimi ve halkın zorla tahliyesinin sona ermesi gerektiğini vurguladı. Heyet, Londra'daki temaslarında milletvekilleri ve hükümet yetkilileriyle bir araya gelerek, 2022'de varılan anlaşmanın onaylanması ve uygulanması için acil adım atılmasını talep etti.
Çagos Adaları'nın Tarihi ve Hukuki Süreç
Hint Okyanusu'nda stratejik konumda bulunan Çagos Takımadaları, 1965 yılında Mauritius'tan ayrılarak İngiliz Hint Okyanusu Toprakları adı altında doğrudan İngiliz kontrolüne alındı. 1968-1973 yılları arasında, yaklaşık 2 bin Çagoslu, ABD'nin Diego Garcia adasında askeri üs kurması için zorla tahliye edildi. O zamandan beri Çagoslular, anavatanlarına dönme mücadelesi veriyor. Birleşmiş Milletler Uluslararası Adalet Divanı (UAD) 2019'da, adaların yönetiminin yasadışı olduğuna ve Birleşik Krallık'ın Çagosluların dönüşüne izin vermesi gerektiğine hükmetti. BM Genel Kurulu da bu kararı büyük çoğunlukla destekledi. 2022'de İngiltere ve Mauritius, adaların egemenliğinin devredilmesi konusunda anlaştı ancak yasama süreci İngiliz Parlamentosu'nda takıldı.
Heyetteki aktivistler, sürecin siyasi nedenlerle yavaşlatıldığını ve Çagosluların maruz kaldığı insan hakları ihlallerinin bir an önce giderilmesi gerektiğini ifade etti. Özellikle Diego Garcia'daki ABD üssünün stratejik önemi, devir sürecini karmaşıklaştırıyor. Bazı İngiliz milletvekilleri, üssün güvenliğinin tehlikeye girebileceğini savunurken, Çagoslular bu endişelerin abartıldığını ve Mauritius'la yapılan anlaşmanın üssün varlığını garanti altına aldığını belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Çagos sorunu, sömürgecilik sonrası adalet ve egemenlik tartışmalarının sembolü haline geldi. Afrika Birliği ve diğer uluslararası kuruluşlar, İngiltere'yi BM kararlarına uymaya çağırıyor. Mauritius, adaların kendisine devredilmesi halinde Çagosluların geri dönüşü için lojistik destek sağlayacağını ve adaların çevresel koruma altına alınacağını taahhüt ediyor. Ancak süreç, İngiltere'nin Brexit sonrası küresel rolü ve ABD ile askeri işbirliği bağlamında da ele alınıyor. Pasifik ve Hint Okyanusu'nda artan Çin etkisi, Diego Garcia'nın jeopolitik önemini artırırken, adaların devrinin bölgesel güç dengelerini nasıl etkileyeceği merak konusu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Çagos Adaları'nın devri, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, sömürgecilik sonrası uluslararası hukukun üstünlüğü ve egemenlik ilkeleri açısından önemlidir. Türkiye, BM sisteminde ve uluslararası platformlarda adalet ve hukukun üstünlüğünü savunan bir politika izlemektedir. Bu nedenle, UAD kararlarının uygulanması, küresel hukuk düzeninin tesisine katkı sağlayabilir. Ayrıca, Hindistan Okyanusu'ndaki askeri üsler ve deniz gücü rekabeti, Türkiye'nin deniz yetki alanları ve Doğu Akdeniz politikalarıyla dolaylı olarak bağlantılıdır. Çin-ABD rekabetinin yoğunlaştığı bir dönemde, adaların statüsü, küresel güç dengelerine dair ipuçları sunmaktadır.
