Avrupa Birliği, ABD'nin seçilmiş başkanı Donald Trump'a dizel yakıtının transatlantik serbest akışının sürdürülmesi çağrısında bulundu. AB Enerji Komiseri Kadri Simson, Avrupa'nın halihazırda 2022'den bu yana en kötü enerji fiyatları kışını yaşadığı uyarısını yaparak, olası bir ticaret kısıtlamasının kıta ekonomisi üzerinde yıkıcı etkileri olacağını vurguladı. Brüksel, Washington'dan dizel ihracatına yönelik herhangi bir kısıtlama getirmemesini talep ediyor.
Avrupa'nın dizel bağımlılığı ve artan maliyetler
Avrupa Birliği, dizel ihtiyacının yaklaşık %20'sini ABD'den karşılıyor. Rusya'nın Ukrayna'yı işgalinin ardından AB'nin Rus ham petrolü ve rafine ürünlerine uyguladığı yaptırımlar sonrası, ABD bu boşluğu dolduran en büyük tedarikçi haline geldi. Ancak son dönemde ABD'de artan iç talep ve lojistik sorunlar nedeniyle dizel sevkiyatlarında dalgalanmalar yaşanıyor. Avrupa'da dizel fiyatları, 2022 enerji krizinin zirvesinden bu yana en yüksek seviyelere tırmandı. Sanayi üretimi ve nakliye maliyetleri üzerindeki baskı, enflasyonla mücadele eden Avrupa Merkez Bankası'nın işini zorlaştırıyor.
Kadri Simson, yaptığı açıklamada, "Enerji fiyatlarındaki bu tırmanış, haneler ve işletmeler için ciddi bir yük oluşturuyor. Transatlantik dizel ticaretinin kesintisiz devamı, Avrupa'nın enerji güvenliği için hayati önem taşıyor" ifadelerini kullandı. Simson, ABD'nin olası bir ihracat kısıtlamasının küresel piyasalarda arz şokuna yol açabileceği uyarısında bulundu.
Trump'ın ticaret politikası ve transatlantik gerilim riski
Donald Trump'ın seçim kampanyası sırasında enerji fiyatlarını düşürmek için ABD petrol ve gaz üretimini artırma sözü vermesi, Avrupa'da endişe yaratıyor. Trump'ın ilk döneminde uyguladığı çelik ve alüminyum tarifeleri gibi korumacı politikalar, transatlantik ticaret savaşlarını tetiklemişti. Avrupalı yetkililer, yeni yönetimin dizel ihracatına sınırlama getirmesi durumunda bunun 'karşılıklı zarar' doğuracağını savunuyor. ABD'nin dizel ihracatının önemli bir kısmı Avrupa'ya gidiyor; bu pazarın kaybı ABD rafinerileri için de olumsuz olur.
Öte yandan, Avrupa Birliği kendi enerji arz güvenliğini çeşitlendirmek için çalışmalarını sürdürüyor. Norveç, Orta Doğu ve Kuzey Afrika'dan yapılan dizel ithalatı artırılsa da, ABD'nin hacmi ve lojistik avantajı kısa vadede telafi edilemiyor. AB, ayrıca yenilenebilir enerji ve elektrikli araçlara geçişle uzun vadede dizel bağımlılığını azaltmayı hedefliyor; ancak mevcut kış koşullarında bu geçiş yeterli değil.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının önemli bir kısmını ithal ettiği için Avrupa'da yaşanan dizel fiyat dalgalanmalarından doğrudan etkileniyor. AB'deki fiyat artışları, Türkiye'nin de dizel ithalat maliyetini yükselterek cari açık ve enflasyon üzerinde baskı oluşturabilir. Ayrıca, ABD'nin olası bir ihracat kısıtlaması, küresel dizel piyasasında arz sıkıntısı yaratarak Türkiye'nin alternatif tedarikçilerden daha yüksek fiyatlarla alım yapmasına neden olabilir. Türkiye, enerji güvenliğini sağlamak için tedarikçi çeşitlendirmesine gitmeli ve Akdeniz'deki doğal gaz arama faaliyetlerini hızlandırmalıdır. Ayrıca, AB ile enerji diyaloğunu güçlendirerek olası bir krizde işbirliği kanallarını açık tutmalıdır.
