Brezilya'da 5 Ekim 2025 Pazar günü yapılan genel seçimlerin ilk turunda Senatör Flavio Bolsonaro, anketlerin öngördüğünden çok daha yüksek bir oy oranına ulaşarak Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva'yı ikinci tura taşıdı. Seçim kurulunun açıkladığı kesin olmayan sonuçlara göre Bolsonaro %49,58, Lula ise %42,25 oranında oy aldı. Hiçbir adayın geçerli oyların yarısından fazlasını alamaması nedeniyle seçim, anayasa gereği iki hafta sonra ikinci tura kalıyor.
Seçimin arka planı: anketler yanıltıcı oldu
Seçim kampanyası boyunca yayımlanan kamuoyu araştırmaları, Lula'nın ilk turda %45 civarında oy alarak Flavio Bolsonaro'nun birkaç puan önünde olduğunu gösteriyordu. Hatta bazı anketler Lula'nın ikinci tura kalmadan doğrudan kazanabileceğini iddia ediyordu. Ancak sandıktan çıkan sonuç, bu tahminlerin tamamen yanlış olduğunu ortaya koydu. Bolsonaro, özellikle ülkenin güney ve orta-batı eyaletlerinde büyük bir oy patlaması yaparak anketleri alt üst etti.
Flavio Bolsonaro, eski Devlet Başkanı Jair Bolsonaro'nun oğlu ve aynı zamanda Rio de Janeiro senatörü. Babasının siyasi mirasını devralan genç Bolsonaro, kampanyasını ekonomik liberalizm, güvenlik ve yolsuzlukla mücadele üzerine kurdu. Ayrıca muhafazakar seçmenin yoğun olduğu bölgelerde etkili bir saha çalışması yürüttü.
Lula cephesinde ise büyük bir hayal kırıklığı yaşanıyor. Görevdeki devlet başkanı, ilk turda beklenenin altında kalarak %42,25'te durdu. Lula'nın oyu, özellikle kuzeydoğu eyaletlerinde ve büyükşehirlerin yoksul mahallelerinde etkili olsa da, ülkenin genelinde Bolsonaro'nun gerisinde kaldı. Seçim sonuçları, Brezilya solunun son yıllarda yaşadığı oy kaybını bir kez daha gözler önüne serdi.
İkinci turun dinamikleri ve küresel boyut
İkinci tur, iki aday arasında kıyasıya bir mücadeleye sahne olacak. İlk turda oy kullanan seçmenlerin yaklaşık %8'i diğer adaylara yöneldi. Bu küçük ama kritik seçmen kitlesi, ikinci turda belirleyici olabilir. Flavio Bolsonaro, ilk turda anketleri yendiği için moralli; Lula ise kaybettiği oyları geri kazanmak için stratejisini gözden geçirmek zorunda.
Brezilya, Latin Amerika'nın en büyük ekonomisi ve küresel ölçekte önemli bir aktör. Seçim sonuçları, bölgedeki sol dalgayı da etkileyebilir. Son yıllarda Arjantin, Şili ve Kolombiya gibi ülkelerde sol iktidarlar iş başına gelmişti. Brezilya'da Bolsonaro'nun güçlü performansı, bu dalganın kırılabileceğine işaret ediyor. Ayrıca ülkenin ABD, Çin ve Avrupa Birliği ile ilişkileri de yeni dönemde şekillenecek.
Uluslararası piyasalar, seçim sonuçlarına temkinli tepki verdi. Brezilya reali, sonuçların açıklanmasının ardından dolar karşısında hafif değer kazandı. Yatırımcılar, Bolsonaro'nun ekonomik liberalizm vaatlerini olumlu karşılarken, Lula'nın sosyal politikalarının maliyetini sorguluyor. İkinci tur öncesi belirsizlik sürüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki seçim, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de küresel dengeler açısından önemli. Türkiye, Brezilya ile son yıllarda ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirdi. Özellikle tarım, savunma ve enerji alanlarında iş birliği potansiyeli var. Brezilya'nın BRICS üyeliği ve çok kutuplu dünya düzenindeki yeri, Ankara için stratejik bir ortaklık anlamına geliyor. İkinci turun sonucu, Türkiye'nin Latin Amerika açılımını ve ticaret anlaşmalarını etkileyebilir. Ayrıca Brezilya'daki siyasi istikrar, küresel emtia fiyatları üzerinden Türkiye ekonomisine dolaylı yansıyabilir.
